Dossier: Horizon 2020 (2014-2020)

Horizon 2020 was van 2014 tot en met 2020 het achtste Europese Kaderprogramma voor onderzoek & innovatie. Het programma werd in 2021 opgevolgd door Horizon Europe. Hoewel de laatste projectovereenkomsten in 2020 ondertekend werden, lopen sommige projecten nog enkele jaren door. In 2023 zal de Commissie het programma evalueren.


Laatste ontwikkelingen

Horizon 2020 is inmiddels overgegaan in opvolger Horizon Europe. Toch blijft het programma van belang voor het veld. Veel projecten zijn in de laatste jaren van start gegaan en lopen nog tot en met 2024. Daarnaast werken de ervaringen met Horizon 2020 door in het nieuwe programma. Zo concludeerde de Rekenkamer eind 2021 dat er nog veel fouten gemaakt worden in onderzoeksprojecten, en spoorde zij de Commissie aan om hier in Horizon Europe extra op te letten, bijvoorbeeld in de vorm van lump sum financiering.

Daarnaast wordt steeds meer duidelijk over de evaluatie van Horizon 2020. De Commissie moet eind 2023 de ex-post evaluatie afronden. De bevindingen daarvan komen weer van pas in de voorbereidingen van de tweede helft van Horizon Europe en diens opvolger in 2028, hoe ver dat nog lijkt. In de zomer van 2022 haalde de Commissie de eerste input op bij het veld via een consultatie. In het najaar volgt een uitgebreidere vragenlijst.

Laatst geüpdatet: 30 augustus 2022

Doel Horizon 2020

Horizon 2020 was gericht op wetenschap op topniveau, concurrerende industrie en het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen. Daarnaast moest het achtste Kaderprogramma innovatie aanjagen, samenwerking met derde landen bevorderen en de Europese onderzoeksruimte (ERA) versterken. Verder moest het programma de Europese financiering van onderzoeks- en innovatieprojecten een stuk eenvoudiger maken door simpelere regels voor deelname en een overzichtelijke programmastructuur. Om deze doelen te bereiken richtte Horizon 2020 zich op drie prioriteiten met Europese meerwaarde die aansloten bij de Europa 2020-strategie voor werkgelegenheid en groei en de Innovation Union.

Drie pijlers

Net als opvolger Horizon Europe kende Horizon 2020 drie pijlers, die echter iets anders opgebouwd waren:

  • De eerste pijler Excellent Science richtte zich op het bevorderen van excellente wetenschap om van Europa een aantrekkelijke locatie te maken voor ’s werelds beste wetenschappers. Deze prioriteit werd ingevuld met behulp van de instrumenten als de European Research Council (ERC) en Marie Curie-acties. Verder vielen onder deze pijler ondersteuning van Future and Emerging Technologies (FET) en de grote onderzoekinfrastructuren.
  • De tweede pijler Industrial Leadership had heeft tot doel Europa aantrekkelijker te maken voor bedrijven om te investeren in onderzoek en innovatie. Bovendien moest deze prioriteit het groeipotentieel van Europese bedrijven ondersteunen, waaronder nadrukkelijk het midden- en kleinbedrijf. De pijler financierde onder meer samenwerkingsprojecten op het vlak van ICT.
  • De derde pijler Societal Challenges richtte zich op zeven prioritaire gebieden die gehoor geven aan de beleidsprioriteiten van de Europa 2020- strategie. Het ging onder meer om gezondheid, voeding, energie, transport, klimaat & milieu, maatschappij en veiligheid.

Naast deze prioriteiten steunde Horizon 2020 ook het European Institute of Innovation and Technology (EIT), het Joint Research Centre (JRC), kernonderzoek (Euratom), widening en onderzoeksprojecten met burgers (Science with and for Society). De Commissie voorzag bij aanvang een budget van bijna 80 miljard euro, hoewel hier in de loop der jaren in geschoven werd.

Vereenvoudiging

Om excellente onderzoekers en innovatieve bedrijven bij het nieuwe onderzoek- en innovatieprogramma te betrekken, was een relatief eenvoudig programma een absolute vereiste. Voorbeelden van deze vereenvoudigingen zijn één set deelnameregels die van toepassing is op alle onderdelen van het programma; eenvoudigere financieringsregels; het wegnemen van lastige obstakels die de toegang tot onderzoeksfinanciering belemmeren; het verminderen van administratieve kosten van de deelnemers en vereenvoudiging. Toch bleef het percentage fouten hoog. Daarom maakte ook opvolger Horizon Europe simplificatie tot speerpunt.

Afronding en evaluatie

De Commissie moet eind 2023 een zogenaamde ex-post evaluatie afronden voor Horizon 2020. Deze volgt op de mid-term evaluatie van het programma. Volgens de Verordening moet de ex-post evaluatie een aantal aspecten behandelen, waaronder de achtergrond, de uitvoering en de successen. Ook de impact en duurzaamheid van de maatregelen op langere termijn en de verspreiding en de benutting van de onderzoeksresultaten worden beoordeeld. Daarnaast zal de Commissie kijken naar beoordeling van voorstellen, de EIC pilot, open access, focusgebieden, horizontale prioriteiten, relevantie & coherentie, en synergieën met andere programma’s.

lees meer