Wat betekenen de Europese verkiezingen voor kennis?

29 mei 2019

Met de Europese verkiezingen achter de rug maakt Neth-ER de balans op: wat betekenen de uitslagen voor de toekomst van de Europese Unie en de rol van kennis hierin? In Nederland is de PvdA van Frans Timmermans weliswaar de grote winnaar van de verkiezingen, maar op Europees niveau hebben de traditionele partijen verloren. De verwachte explosie van eurosceptici bleef uit, maar ze hebben er wel degelijk een flink aantal zetels bijgewonnen. Hetzelfde geldt voor de liberale en groene partijen. Voor kennis betekent dit dat er waarschijnlijk nieuwe stemmen zullen opstaan in het Parlement.

Einde van de ‘grote coalitie’

Het Europese politieke landschap is in de Europese verkiezingen versplinterd na het forse verlies van de twee grootste partijen in het Parlement. Daarmee lijkt de macht van de oude coalitie tussen christendemocraten en socialisten gebroken: voor het eerst komen zij samen niet op een meerderheid uit. Er zal voor besluiten dus altijd een derde partij moeten aanschuiven om een meerderheid te vormen. Welke partijen komen daarvoor in aanmerking?

  • De liberale ALDE – de fractie van zowel de VVD als D66 – wint onder andere door Macron 39 zetels ten opzichte van 2014. Hiermee wordt het met 109 zetels de derde partij. De liberalen zullen zich mogelijk hardmaken voor een Horizon Europe dat open is naar de rest van de wereld; over associatie met derde landen moet namelijk nog onderhandeld worden in het najaar.
  • De Groenen winnen 17 zetels en worden de vierde partij met 69 zetels. De winst van de Groenen zou zo maar een rol kunnen gaan spelen in de discussie over het deel van het budget dat naar klimaatdoelstellingen moet gaan. Onlangs werd in het gedeeltelijke akkoord besloten dat 35% van het Horizon-Europe budget geoormerkt zal worden voor klimaatgerelateerd onderzoek en het is te verwachten dat dit voorstel veel groene steun zal vinden.
  • Hoewel de voorspelde megagroei van eurosceptische fracties uitbleef, worden partijen als de Lega van Salvini en RN van Le Pen wel degelijk veel groter. Zij zullen een groter Europees budget en daarmee Horizon Europe of Erasmus waarschijnlijk niet willen ondersteunen.

Nieuwe stemmen voor kennis?

In het nieuwe Parlement liggen genoeg kansen voor kennis. Veel volksvertegenwoordigers zullen voor het eerst in het Europees Parlement zitting nemen en op zoek gaan naar ‘hun’ thema. Eerder becijferde Politico dat slechts één op de drie leden herkozen zou worden, maar dit aandeel lijkt gezien de groei van sommige partijen in werkelijkheid nog lager te liggen. De grote groep nieuwe Europarlementariërs zal zich nog willen profileren, mogelijk op kennis, onderwijs of onderzoek.

 

Voor het Nederlandse kennisveld zijn de ITRE en CULT-commissies van belang, omdat zij een belangrijke rol spelen voor Europese kennisdossiers als Horizon Europe en Erasmus+. Een aantal prominente leden van deze commissies is herkozen. Zo keert Jerzy Buzek, de voorzitter van ITRE, terug in het Parlement, net als Horizon Europe-rapporteurs Christian Ehler en Dan Nica. CULT-voorzitter Petra Kammerevert en Milan Zver, de Sloveense rapporteur voor Erasmus, zijn ook herkozen. Ook de Nederlandse ITRE-leden Caroline Nagtegaal (VVD), Esther de Lange (CDA) en Paul Tang (CDA) zijn herkozen. In juli besluiten de Europarlementariërs in welke commissies zij plaatsnemen.

Stevige onderhandelingen in het verschiet

Nu de uitslagen bekend zijn, zijn de regeringsleiders en parlementsleden aan zet om de Europese Unie van de vijf jaar vorm te geven. Allereerst gaat het om de sleutelfiguren: wie worden de nieuwe voorzitters van de Commissie, het Parlement, de Raad en de Europese Centrale Bank? Bovendien besluit de Europese Raad in juni over de Europese Strategische Agenda 2019-2024, die de Europese prioriteiten voor de komende vijf jaar beschrijft en zal dienen als basis voor de werkprogramma’s van de Europese instellingen.

Invloed van Brexit

Alsof het politieke spel nog niet ingewikkeld genoeg is, brengt ook de nog niet beslechte Brexit onzekerheden met zich mee. In het VK won de eurosceptische Brexit-partij van Nigel Farage. Als zijn partij inderdaad zijn zin krijgt en het VK definitief uit de EU treedt, zullen een aantal van de Britse zetels worden herverdeeld. Nederland krijgt er in dat geval drie zetels bij die naar FvD, PVV en VVD zullen gaan. Tot dan zullen de 73 Britse leden echter in het Parlement zitten en stemrecht hebben. Een andere grote vraag is wat voor invloed het VK moet krijgen bij het invullen van de topposities; welke rollen krijgen de Britse Europarlementariërs bijvoorbeeld toebedeeld bij de invulling van de commissies?

Komende maanden cruciaal voor toekomst EU

Juni en juli zullen belangrijke maanden zijn voor het bepalen van de nieuwe prioriteiten en topposities in de EU. Na het zomerreces is er waarschijnlijk duidelijkheid over hoe de kaarten zijn geschud. Neth-ER en haar leden zullen het belang van kennis voor de toekomst van de EU op de agenda blijven zetten bij de nieuwe Commissie en het Parlement, want een sterke kenniseconomie is onmisbaar voor een welvarend Nederland en Europa.

Door Joep Bresser.

Meer informatie: 

Publicatie Europees Parlement: Resultaten Europese verkiezingen 2019
Publicatie Neth-ER:
Investeren in kennis: belangrijk voor een welvarend Europa
Publicatie Neth-ER:
Analyse standpunten Nederlands partijen voor EP verkiezingen
Artikel Neth-ER:
Drie redenen: Stemmen tijdens de Europese verkiezingen!
Artikel Neth-ER:
Neth-ER aan politieke partijen: inzetten op kenniseconomie voor een sterk Europa
Artikel Neth-ER:
De toekomst van de EU: waarborgen van een verenigd Europa
Artikel ScienceBusiness:
Horizon Europe: Key MEPs win re-election
Artikel ScienceBusiness:
A messier Parliament, and an uncertain future for Horizon Europe

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Meer informatie nodig ?

Stel uw vraag aan één van onze medewerkers

Gerelateerde artikelen

Consultatie strategisch plan Horizon Europe uitgesteld

De consultatie voor het strategisch plan van Horizon Europe is uitgesteld. De deadline voor de consultatie was vastgesteld op 8 september, maar is nu uitgesteld tot 4 oktober. De consultatie horend...

Lees meer

‘Europese onderwijssystemen moeten worden opengesteld om beter in te spelen op de toekomst'’

Europese onderwijssystemen moeten meer worden opengesteld om voorbereid te blijven op de toekomst. Dit stelt de Think Tank van het Europees Parlement in een studie voor de CULT-Commissie, waarin zij...

Lees meer

Nieuwe consultatie partnerschappen Horizon Europe

De Commissie heeft twaalf consultaties geopend voor de voorgestelde geïnstitutionaliseerde partnerschappen. De open consultatie volgt op een eerste ronde in juli. Reageren kan tot 6 november....

Lees meer

Eén supercommissaris voor onderwijs, onderzoek en innovatie

Onderwijs, onderzoek en innovatie zijn in de nieuwe Commissie van Von der Leyen samengevoegd tot één portfolio. De Bulgaarse Mariya Gabriel zal als commissaris voor Innovation and Youth leidinggeven...

Lees meer