Robert-Jan Smits: “Nederland is een waanzinnig kennisland”

1 maart 2018

De Nederlandse prestaties op het gebied van onderzoek en innovatie zijn bewonderenswaardig. Dat, en drie andere boodschappen, is wat Robert-Jan Smits het Nederlandse kennisveld wil meegeven op zijn laatste dag als directeur-generaal van DG Research & Innovation.

Wees trots op Nederlandse O&I prestaties

“Het is bewonderenswaardig hoe sterk en goed georganiseerd Nederland is op het gebied van Onderzoek & Innovatie (O&I)”, dat zegt Robert-Jan Smits in een interview met Neth-ER op zijn laatste dag als directeur-generaal van DG Research & Innovation (RTD). “Nederland is zeer succesvol in Horizon 2020 en de European Research Council (ERC). Het heeft zelfs het grootste aantal ERC beurzen per inwoner. Dat is waanzinnig knap. Ook is Nederland vaak coördinator in projecten. Dat zit blijkbaar in onze genen. Het Nederlandse kennisveld is goed zichtbaar in Brussel en het is duidelijk dat de instellingen willen bijdragen aan de vorming van het onderzoeksbeleid. Dat is niet alleen een compliment voor de kennisinstellingen, maar ook voor het kantoor van Neth-ER; jullie zijn heel goed georganiseerd en weten jullie achterban goed te bereiken. De steeds terugkerende discussie over de toegevoegde waarde van een vooruitgeschoven post in Brussel is inmiddels ingehaald door de realiteit van de uitstekende kennispositie van Nederland; zowel de overheid als de instellingen moeten blijvend investeren in Neth-ER.”

Investeer in kennis

Volgens de scheidend directeur-generaal moet Nederland om de sterke positie op het gebied van O&I te behouden, wel investeren in kennis vanuit een langetermijnvisie. Dat geldt overigens niet alleen voor Nederland, maar voor heel Europa. De ambities van China liegen er niet om; daar wordt nu al meer geïnvesteerd in onderzoek en innovatie dan Europa. “De economie bij ons draait goed, we hebben een begrotingsoverschot. Dit is echt het moment om te investeren in de kenniseconomie.”

Blijf ontwikkelen en aanpassen

Ook in een sterk kennisland als Nederland is ruimte voor verbetering. Smits wijst hierbij op bijvoorbeeld de aanwas van nieuw talent. “Selectie aan de poort zou verder moeten worden uitgerold. Daarnaast ben ik een voorstander van het tenure track systeem. Ik zie daarvan steeds meer goede voorbeelden in Europa.” Volgens Smits moeten de Nederlandse onderwijsinstellingen goed nadenken over hoe de kwaliteit van het onderwijs kan worden verhoogd en hoe ze kunnen blijven groeien, alhoewel ‘groot’ geen garantie is voor ‘beter’. “In Nederland wordt momenteel gepraat tot hoe ver universiteiten moeten internationaliseren. Ik zou graag zien dat er meer aandacht komt voor de vraag hoe het internationale talent kan worden behouden. Sommige sectoren in Nederland kampen nu al met een gebrek aan goed opgeleid personeel.”

Ook zouden Nederlandse instellingen moeten kijken naar de bestaande curricula. Volgens Smits zijn deze nog vaak te traditioneel ingericht en zouden meer kunnen inspelen bij de vraag uit de samenleving en het bedrijfsleven. “Zo zijn er bijvoorbeeld komende jaren 400.000 data-experts nodig en toch is er bijna geen enkele universiteit waar je kunt afstuderen in data management.”

Wees creatiever met je netwerken

Gevraagd naar het potentieel van de Nederlandse kennisinstellingen in het Kaderprogramma geeft Robert-Jan Smits aan dat hij naast universiteiten ook kansen ziet voor Nederlandse hogescholen. Daarnaast liggen er mogelijkheden in minder voor de hand liggende partners uit lidstaten waarmee Nederlandse instellingen van oudsher niet mee samenwerken. “Ik kom fantastische, creatieve en innovatieve jonge onderzoekers tegen in landen als Roemenië en Bulgarije, om er maar twee te noemen. Die landen investeren in geweldige onderzoeksinfrastructuur, maar hebben zelf onvoldoende capaciteit om daar alles uit te halen wat erin zit. Die hebben Nederlandse onderzoekers, expertise en organisatievermogen nodig. Het vergt wel een langere adem en geloof in de capaciteit van nieuwe partners.

Van de deelname van de hogescholen aan Horizon 2020 had Smits meer verwacht, gezien de aandacht voor innovatie en kennisbenutting in het programma. “Het is duidelijk dat ze nog hun weg moeten vinden naar het Kaderprogramma. Dat is niet zo gek als je het vergelijkt met de eeuwenlange ervaring van universiteiten. Dat is niet in keer in te halen.” Robert-Jan Smits heeft een boodschap voor zowel de universiteiten als hogescholen: zoek elkaar op en onderzoek wat je samen kunt doen. “De hogescholen hebben bijvoorbeeld een prachtige inbedding in de praktijk van de regio met hun link naar het mkb; ideaal voor het uitrollen van de resultaten van onderzoek. Dat is echt goud waard en wordt nog steeds onderschat. Hetzelfde geldt trouwens ook voor de rol van sociale- en geesteswetenschappen. Vraagstukken zoals dementie gaan niet alleen over medisch onderzoek. Het is ook een maatschappelijk vraagstuk hoe er voor mensen gezorgd kan worden die dementie hebben, waar ze zullen wonen en hoe isolering kan worden voorkomen. Toch weten de verschillende disciplines elkaar nog niet altijd te vinden. Wees dus creatiever met het opbouwen en inzetten van je netwerken, zowel dichtbij huis als internationaal.”

Een nieuwe uitdaging voor Robert-Jan Smits

Een leven zonder een verbinding naar onderzoek en innovatie vindt Robert-Jan Smits ondenkbaar, ook nu hij na acht jaar zijn post bij DG RTD verlaat. “Ik heb een fantastische tijd gehad en geweldige dingen in gang mogen zetten en het is moeilijk om het juiste moment te vinden voor een volgende stap. Ik kreeg vandaag al weer een prachtige mooie opdracht van Juncker. Tot het einde van dit jaar zal ik actief zijn als special envoy Open Access.” Smits is gevraagd om met een actieplan te komen wat ervoor moet zorgen dat de doelstellingen voor volledig Open Access in 2020 behaald kunnen worden. In die hoedanigheid zal hij dus zeker nog contact hebben met het Nederlandse kennisveld: “Ook vanuit Nederland heb ik alle steun nodig om Open Access tot een succes te maken. Ik zal dan ook regelmatig een beroep doen op de expertise van het Nederlandse kennisveld.”

Meer informatie

Artikel Neth-ER: Hoogste Nederlandse ambtenaren Commissie wisselen
Artikel Neth-ER: Smits: '2017: another crucial year for European science and innovation'

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Meer informatie nodig ?

Stel uw vraag aan één van onze medewerkers

Gerelateerde artikelen

EC wil Competence Centre voor cybersecurity onderzoek oprichten

Een nieuw Europees Competence Centre gaat het geld voor cybersecurity-gerelateerd onderzoek in Horizon Europe beheren. Dit stelt de Europese Commissie voor in haar voorstel voor het European...

Lees meer

EP zet widening discussie op scherp

Onderzoekers moeten in heel Europa hetzelfde salaris ontvangen en de selectiecriteria voor Horizon Europe moeten worden aangepast. Dit zijn twee controversiële voorstellen uit het conceptrapport van...

Lees meer

Het eerste voorzitterschap van Bulgarije

Onder het thema “United We Stand Strong” heeft Bulgarije van januari tot en met juni 2018 voor het eerst het voorzitterschap van de Raad van de EU bekleed, een decennium nadat het land in 2007...

Lees meer

EP-rapporteurs over Horizon Europe: meer widening en groter budget

Widening participation moet meer aandacht krijgen in Horizon Europe en het programma moet een budget krijgen van 120 miljard euro. Dat zijn twee aanbevelingen van de rapporteurs van het Europees...

Lees meer