Een missie-benadering voor meer impact van KP9: hoe werkt dat?

24 januari 2018

In 2017 werden missies geïntroduceerd als mogelijke strategie voor het Negende kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (KP9). De verwachting is dat missie-gedreven onderzoek en innovatie een grotere impact kan hebben op de (Europese) samenleving. Maar hoe zouden missies in KP9 eruit kunnen gaan zien en in welke richting bewegen de discussies zich? Neth-ER zet het voor u op een rij.

Missie-aanpak vergroot impact van O&I

Momenteel wordt er nagedacht over een missie-gedreven aanpak voor het volgende kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (KP9). Zo’n aanpak kan ervoor zorgen dat de resultaten van KP9 meer impact hebben op de samenleving. Door Europese burgers te laten meedenken over missies, worden zij betrokken bij het vormgeven van de prioriteiten van de Europese onderzoeksagenda en wordt de toegevoegde waarde van onderzoek en innovatie (O&I) zichtbaarder voor iedereen. Daarnaast kunnen de missies zorgen voor meer impact door gerichte thematische focus, waardoor kennis en middelen worden gebundeld op bepaalde onderwerpen. Hierdoor kunnen grotere stappen worden gezet op een aantal prioritaire terreinen.

De interim evaluatie van Horizon 2020 liet zien dat er winst te behalen valt op het gebied van impact. Halverwege 2017 introduceerde de Lamy-groep in haar rapport het idee om missies te gebruiken in het volgende kaderprogramma voor onderzoek en innovatie. De Europese Commissie (EC) sluit zich aan bij deze aanbeveling in het Lamy-rapport, zoals we kunnen lezen in haar Mededeling over de interim evaluatie van Horizon 2020.

Moonshots: omvangrijke missies met ambitie

In het Lamy-rapport worden de missies ook wel moonshots genoemd. Volgens sommigen houdt een moonshot het midden tussen een gewaagd doel en pure science fiction. Een voorbeeld van zo’n ambitieuze, zeer grootschalige missie kennen we uit de Verenigde Staten, waar president Nixon in de jaren ’70 proclameerde dat er binnen een aantal jaren een genezing voor kanker moest worden gevonden. Deze aankondiging voor een War on Cancer werkte als een belangrijke aanjager van het vrijmaken van meer financiering en investeringen in diepgaand onderzoek naar kanker in de afgelopen 40 jaar.

Als de Commissie zou kiezen voor een missie-gedreven aanpak in de vorm van moonshots, dan zijn er echter wel enkele knelpunten die zouden moeten worden opgelost. Zo moet de Commissie verantwoording afleggen aan de Europese burgers voor de uitgave van overheidsgeld aan risicovol en gewaagd onderzoek. Niet alle missies zullen slagen en ondanks de mogelijk gunstige neveneffecten zijn mislukte missies moeilijk te verantwoorden. Bovendien is de Commissie gebonden aan een tijdlijn die correspondeert met de looptijd van het meerjarig financieel kader (MFK). Het is de vraag of een ‘echte’ moonshot in zo’n kort tijdsbestek kan worden waargemaakt.

Hoe gaan deze missies eruit zien en hoe werken ze?

De discussies over KP9 zijn op dit moment in volle gang. Wat we weten is dat er in de discussies vaak naar voren komt dat Europese beleidsprioriteiten, de Sustainable Development Goals (SDGs) en het Akkoord van Parijs uitgangspunten kunnen zijn. Uit de Mededeling van de Commissie over de interim evaluatie van Horizon 2020 blijkt dan ook dat KP9 moet worden gebaseerd op bovengenoemde principes. Missies zijn bedoeld als concrete doelstellingen die globale uitdagingen moeten aanpakken en waarbij onderzoek een primaire rol speelt. Ze kunnen wetenschappelijk, technologisch of maatschappelijk van aard zijn. Daarnaast moeten missies meetbaar zijn en mocht het doel niet behaald worden, dan moet dit – net als bij moonshots – acceptabel zijn.

De Commissie lijkt de missies vooral te zien als beleidsinstrument en niet als financieringsinstrument. Dit houdt in dat ze richting geven aan onderzoek. Enkele voorbeelden van doelstellingen die terugkomen in de discussies zijn bijvoorbeeld het produceren van staal zonder steenkool, het bouwen van de eerste kwantumcomputer en het genezen van kanker bij driekwart van de kankerpatiënten. Een ander voorbeeld is een Europa zonder fossiele brandstoffen. Dit laatste voorbeeld is een technologische missie die richting geeft aan O&I op verschillende manieren. Zo kan O&I bijdragen aan deze missie door het ontwikkelen van auto’s die rijden op fossielvrije brandstoffen of – iets kleinschaliger – de ontwikkeling van een superbatterij.

Belanghebbenden over het algemeen positief over missies

Veel organisaties geven aan een missie-aanpak te verwelkomen in KP9. Ook het Nederlandse onderzoeksveld, verenigd in Neth-ER, is positief over de missie-aanpak, zo blijkt uit haar vision paper. Wel is Neth-ER van mening dat de missies zich moeten richten op onderwerpen waar een Europese aanpak van meerwaarde is en ze moeten zowel bottom-up als top-down worden geformuleerd. Ook EuroTech Universities benadrukt het belang van een bottom-up aanpak. Verder noemt ALLEA dat de missies vanuit verschillende perspectieven moeten worden vormgegeven en dat de sociale- en geesteswetenschappen in elk geval een grotere rol moeten gaan spelen. The Guild haalt aan dat excellentie moet worden gewaarborgd bij een missie-georiënteerde strategie en CESAER vindt dat Europa de SDGs moet gebruiken als inspiratie voor missies. Daarnaast blijkt uit een evaluatie van publiek-private partnerschappen dat missies de effectiviteit van partnerschappen kunnen bevorderen, doordat er investeringen worden gemobiliseerd voor één thema.

Tijdlijn

In de komende maanden zal meer duidelijk worden over de rol van mogelijke missies in de context van KP9-discussies. Het Bulgaarse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie zal in de eerste helft van 2018 in gesprek gaan over het vergroten van de impact van O&I. De discussie over de missie-gedreven aanpak zal hiervan onderdeel zijn.

De Commissie heeft al eerder de wens uitgesproken belanghebbenden en burgers te willen betrekken bij de formulering van missies. Professor Mariana Mazzucato, hoogleraar aan University College London, auteur van boek 'De ondernemende staat' en van een belangrijk working paper over missiebenadering, zal Europees commissaris Carlos Moedas hierover adviseren. Naar verwachting zal er binnenkort een publieke consultatie worden georganiseerd.

Geschreven door: Lieke Janssen

Meer informatie

Publicatie EuroTech Universities: Position on FP9
Publicatie Mariana Mazzucato: Mission-Oriented Innovation Policy: Challenges and Opportunities
Artikel Neth-ER: Lamy-groep: maak O&I prioriteit in EU en nationale begroting
Artikel Neth-ER: Factsheet: interim evaluatie Horizon 2020 en aanloop naar KP9
Artikel Neth-ER: Herziening nodig van cPPPs
Artikel Neth-ER: Wat brengt het Bulgaars voorzitterschap?
Artikel Neth-ER: Oproep tot grotere rol voor sociale- en geesteswetenschappen in missies KP9
Artikel Neth-ER: CESAER: maak kennis prioriteit
Artikel Neth-ER: The Guild: missies moeten collaboratief en excellent onderzoek stimuleren
Artikel Neth-ER: Neth-ER: FP9 needs coherent EU ‘knowledge first’ policy
Artikel Neth-ER: Evaluatie Horizon 2020: focus op impact O&I
Artikel Neth-ER: Mazzucato adviseur missie-gedreven O&I in KP9
Artikel Neth-ER: Wishes and concerns of stakeholders: What should FP9 look like?

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Meer informatie nodig ?

Stel uw vraag aan één van onze medewerkers

Gerelateerde artikelen

Extra budget voor Horizon 2020 en Erasmus+ in 2019

De Commissie wil 100 miljoen euro toevoegen aan het budget van Horizon 2020 en Erasmus+ voor 2019. Hiervan zou 80 miljoen euro naar klimaatgerelateerd onderzoek onder Horizon 2020 gaan. De andere 20...

Lees meer

Mauro Ferrari nieuwe voorzitter ERC

De Commissie heeft Dr. Mauro Ferrari benoemd als de nieuwe voorzitter van de European Research Council (ERC). Volgens Eurocommissaris Moedas is Ferrari de juiste persoon om de ERC en het Europese...

Lees meer

Commissie zoekt experts voor mission boards

De Commissie roept experts op om zich aan te melden voor een positie in de mission boards. Missie-gedreven onderzoek vormt een nieuwigheid in Horizon Europe, met als doel oplossingen te vinden voor...

Lees meer

De toekomst van de EU: waarborgen van een verenigd Europa

Europese regeringsleiders willen dat de EU zich in 2019-2024 toelegt op het creëren van een sterke en verenigde EU. Over de rol van onderwijs en onderzoek in het halen van dit doel werd in Sibiu...

Lees meer