EP zet widening discussie op scherp

12 september 2018

Onderzoekers moeten in heel Europa hetzelfde salaris ontvangen en de selectiecriteria voor Horizon Europe moeten worden aangepast. Dit zijn twee controversiële voorstellen uit het conceptrapport van Dan Nica waarin hij een voorstel doet voor het standpunt van het Europees Parlement op het Horizon Europe-voorstel van de Commissie. Daarmee zet hij de discussie over widening participation op scherp. De rapporteurs Nica en Christian Ehler pleiten echter ook voor een hoger budget voor Horizon Europe. Dit editorial geeft een overzicht van de belangrijkste zorgen die Neth-ER heeft bij de voorstellen van Nica en Ehler, maar er is ook goed nieuws over het budget.

Parlement aan zet

Na de publicatie van het Horizon Europe-voorstel zijn het Europees Parlement en de lidstaten via de Raad van de EU aan zet om hun standpunten over het voorstel voor het nieuwe kaderprogramma voor onderzoek en innovatie te bepalen. Op basis daarvan zullen de onderhandelingen van start gaan. In het Europees Parlement is de Commissie Industrie, Onderzoek en Energie (ITRE) verantwoordelijk voor de standpuntbepaling. Daarvoor heeft zij twee rapporteurs aangesteld. Dan Nica is verantwoordelijk voor de verordening die de juridische basis bevat voor Horizon Europe. Zijn collega Christian Ehler is verantwoordelijk voor het specifieke programma, dat voorziet in de inhoud en implementatie van het programma. Beide rapporteurs hebben in juli hun conceptrapporten gepresenteerd op basis waarvan het Parlement haar standpunt zal bepalen. Beide rapporten bevatten een aantal goede voorstellen, maar de voorstellen op het gebied van widening participation en voor de selectie van projectvoorstellen zijn zorgelijk in de ogen van Neth-ER.

Widening in Horizon Europe

Horizon Europe moet meer doen om de innovatiekloof te verkleinen, de brain drain tegen te gaan en de deelname van EU-13 landen te vergroten, aldus Nica. Dit wil de rapporteur bewerkstelligen door een aantal, soms controversiële, wijzigingen in het Horizon Europe-voorstel. Zo moeten onderzoekers volgens Nica in heel Europa gelijk betaald worden. Nica beargumenteert dat dit zou bijdragen aan het voorkomen van een brain drain waarmee veel EU-13 landen kampen en het is dan ook niet voor het eerst dat equal pay for equal work wordt besproken als mogelijke oplossing voor de innovatiekloof in Europa. In onze optiek is dit echter niet de juiste oplossing. Levensstandaarden en kosten zijn niet overal hetzelfde, dus onderzoekers overal hetzelfde betalen betekent dat de ene onderzoeker een hele andere levensstandaard zal krijgen dan een andere. Ook creëert het grote verschillen tussen de salarissen van onderzoekers die Europese financiering ontvangen en onderzoekers die nationale financiering ontvangen. Binnen een lidstaat krijg je een groep onderzoekers die hetzelfde gaat verdienen als hun collega’s in het buitenland en de andere groep onderzoekers krijgt een salaris wat voor dat land gebruikelijk is.

Een ander voorstel van Nica is het anonimiseren van projectvoorstellen bij de selectie. De aanname is hierbij dat evaluatiepanels bewust of onbewust voorkeur geven aan voorstellen die komen van bekende onderzoekers en instellingen. Hiermee zouden de kansen voor EU-13 landen, die minder gerenommeerde instellingen en onderzoekers hebben, worden verkleind. Ook dit voorstel is niet nieuw. Hiermee is in eerdere kaderprogramma’s geëxperimenteerd, maar in de praktijk bleek dit echter niet te werken. Als alleen de naam van onderzoeker en instelling worden weggehaald, is vaak alsnog te herleiden van wie het voorstel komt. Ook kan een track record van een onderzoeker zinvol zijn om een inschatting te maken over de kwaliteit en efficiëntie van implementatie, één van de drie selectiecriteria voor projectvoorstellen.

In onze optiek zouden de oplossingen voor het verkleinen van de innovatiekloof en het voorkomen van de brain drain dan ook in een andere hoek gezocht moeten worden, waarbij de oorzaken van het probleem worden aangepakt. Keer op keer blijkt dat de hoogte van nationale investeringen in onderzoek en innovatie een belangrijke factor zijn in het succes van landen in Horizon Europe. Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF) zouden kunnen worden ingezet om daaraan bij te dragen. Daarnaast helpt het versterken van netwerken en samenwerkingsverbanden om de innovatiekloof te verkleinen. Hier wordt al in geïnvesteerd in het programmaonderdeel Strengthening the European Research Area.

Selectiecriteria

Nica tornt in zijn rapport ook aan de selectiecriteria voor voorstellen onder Horizon Europe waarbij het excellentie-principe onder druk komt te staan. Op dit moment is het zo dat projectvoorstellen worden beoordeeld op drie criteria: excellentie, impact en kwaliteit en efficiëntie van implementatie. Dit moet ervoor zorgen dat de beste voorstellen worden goedgekeurd en dat is ook waarom een kaderprogramma voor onderzoek en innovatie bestaat: door het meest excellente onderzoek te financieren, wordt het Europese concurrentievermogen versterkt en kunnen oplossingen voor mondiale uitdagingen worden gevonden. Nica lijkt van mening dat het programma ook moet bijdragen aan regionale ontwikkeling, maar zwakt daarmee bedoeld of onbedoeld het belang van excellentie af.

Hij doet dat onder andere door een aantal ‘subcriteria’ toe te voegen die doorslaggevend kunnen zijn in de selectie van voorstellen. Consortia met het grootste aantal deelnemende instellingen uit widening-landen of consortia die in hun onderzoek door de EU gefinancierde onderzoeksinfrastructuren gebruiken, maken daarbij extra kans op financiering vanuit Horizon Europe. Indirect worden zodoende extra criteria toegevoegd, waaronder een geografisch criterium, en daarmee wordt het belang van excellentie en impact kleiner.

Voor de European Research Council (ERC) ondermijnt Nica het excellentieprincipe nog meer. Op dit moment geldt voor de ERC slechts één selectiecriterium, namelijk excellentie. De ERC heeft daarmee heel wat onderzoek gefinancierd dat heeft geleid tot wetenschappelijke doorbraken en nieuwe inzichten. De ERC is gericht op het financieren van door nieuwsgierigheid gedreven onderzoek. Impact en kwaliteit en efficiëntie van implementatie is daarbij niet zomaar te meten. Toch wil Nica dat ook de criteria impact en kwaliteit en efficiëntie van implementatie worden toegepast, naast bovenstaande ‘subcriteria’. Dat is lastig toe te passen op door nieuwsgierigheid gedreven onderzoek en de vraag is dan ook of Nica goed heeft begrepen wat de ERC doet.

Budget

Zijn er dan helemaal geen goed voorstellen in de conceptrapporten van Nica en Ehler? Die zijn er zeker wel. Beide rapporteurs roepen op tot een budget van 120 miljard euro voor het programma: een flinke verhoging ten opzichte van het Commissievoorstel van 94 miljard euro. Deze verhoging wordt zeer positief ontvangen door vele belanghebbenden, waaronder ook Neth-ER. De budgetverdeling tussen de pijlers en clusters zal nog wel ter discussie staan. In Nica’s voorstel gaan bijna alle onderdelen van Horizon Europe er op vooruit; het ene onderdeel wat meer dan het andere onderdeel. Daarbij valt vooral op dat het onderdeel Strengthening the European Research Area flink meer geld zou moeten krijgen: Nica stelt een verhoging voor van ruim 2 miljard euro, waarmee dit onderdeel naar een kleine 8 miljard euro gaat. Ook is een budgetverhoging voor de Marie Slodowska Curie-acties (MSCA) voorzien, terwijl het Food and Natural Resources cluster en de European Innovation Council juist minder geld zouden moeten krijgen in verhouding tot het voorstel van de Commissie. 

Tot slot

Bovenstaande punten laten zien dat een sterke lobby vanuit het kennisveld nodig is om het excellentieprincipe te beschermen en te komen tot de juiste maatregelen om de innovatiekloof te verkleinen. Er is echter ook steun nodig voor het voorstel van het Parlement om het budget te verhogen tot 120 miljard euro. Dit voorstel zal namelijk niet zomaar worden overgenomen door de lidstaten en de Commissie. Voor nu zijn eerst de andere Europarlementariërs van het ITRE-Commissie aan zet. Zij moeten nu in gesprek gaan over de voorstellen van de rapporteurs en hopelijk zullen zij deze punten meenemen in hun debat. Ook Neth-ER zal zich in de komende maanden hard inzetten om Europarlementariërs te overtuigen van het grote belang om het excellentieprincipe te behouden zoals het is en te zorgen dat Horizon Europe zo goed mogelijk bijdraagt aan het versterken van de Europese concurrentiekracht en het oplossen van maatschappelijke uitdagingen.

Door: Andrea Bos

Meer informatie

Artikel Neth-ER: EP-rapporteurs over Horizon Europe: meer widening en een groter budget
Artikel Neth-ER: Horizon Europe bouwt voort op succes H2020
Artikel Neth-ER: Reacties op voorstel Horizon Europe

 

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Meer informatie nodig ?

Stel uw vraag aan één van onze medewerkers

Gerelateerde artikelen

EC wil Competence Centre voor cybersecurity onderzoek oprichten

Een nieuw Europees Competence Centre gaat het geld voor cybersecurity-gerelateerd onderzoek in Horizon Europe beheren. Dit stelt de Europese Commissie voor in haar voorstel voor het European...

Lees meer

Het eerste voorzitterschap van Bulgarije

Onder het thema “United We Stand Strong” heeft Bulgarije van januari tot en met juni 2018 voor het eerst het voorzitterschap van de Raad van de EU bekleed, een decennium nadat het land in 2007...

Lees meer

EP-rapporteurs over Horizon Europe: meer widening en groter budget

Widening participation moet meer aandacht krijgen in Horizon Europe en het programma moet een budget krijgen van 120 miljard euro. Dat zijn twee aanbevelingen van de rapporteurs van het Europees...

Lees meer

Tot 23 augustus feedback mogelijk op voorstellen Horizon Europe en Erasmus

De Europese Commissie vraagt om feedback op de voorstellen voor Horizon Europe en Erasmus. Via de ‘feedbacktool’, die onderdeel uitmaakt van de Better Regulation Agenda van de Commissie, kunt u een...

Lees meer