Regionalisering

Dossierbeschrijving

Sinds de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in 1957 is er aandacht voor de grote verschillen die bestaan tussen regio’s. Het reduceren van regionale ongelijkheden heeft in de loop van de jaren telkens meer vorm gekregen en behelst ruim een derde van het Europees budget onder de noemer ‘Cohesiebeleid’. Het overgrote deel van het Cohesiebudget gaat naar armere lidstaten en regio’s, maar ook Nederland ontvangt hier geld uit.  

Lees meer

Het Cohesiebeleid bestaat uit een aantal verschillende fondsen die verschillende aspecten van de regionale ongelijkheid pogen aan te pakken.

  1. Het Cohesiefonds (CF) is bedoeld voor de meest arme regio’s. Vooral de nieuwere lidstaten ontvangen veel geld uit dit fonds wat veel wordt gebruikt voor infrastructurele projecten.
  2. Het Europees Sociaal Fonds (ESF) richt zich op de inzetbaarheid van mensen op de arbeidsmarkt. Centrale thema’s binnen het ESF zijn werkgelegenheid en baankansen. Nederland ontvangt ook geld uit het ESF.
  3. Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) is voor landen als Nederland het belangrijkste fonds. Deze middelen kunnen de regio’s breed inzetten binnen het door de Europese Commissie (EC) geschetste kader. Bestedingsprioriteiten bevinden zich veelal rond thema’s als innovatie en duurzaamheid.

De middelen die beschikbaar zijn onder het Cohesiebeleid worden niet door de EC, maar door lidstaten en regio’s zelf uitgegeven. Dit wordt geregeld in Operationele Programma’s (OP’s). Voor elke regio, en voor elk fonds, zijn er aparte OP’s. Middelen die beschikbaar zijn uit het ESF voor Nederland worden op nationaal niveau geprogrammeerd en gemanaged door het Ministerie van SZW. EFRO-middelen worden uitgegeven door de vier regio’s die Nederland rijk is: Noord-,Oost-, Zuid-, en West-Nederland. Elke regio heeft een eigen Operationeel Programma dat gemanaged wordt door een eigen Management Autoriteit. Onder ‘meer informatie’ staan de websites van alle management autoriteiten vermeld. Daar kan ook het respectievelijke OP worden gevonden.

De EC heeft in de algemene verordening nauwkeurig vastgelegd waar de middelen aan besteed mogen worden. Het versterken van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie, bevorderen van het gebruik en kwaliteit van ICT, het vergroten van concurrentiekracht van het mkb en de transitie naar een koolstofarme economie zijn vier van de 11 thematische doelstellingen waarbinnen het Nederlands kennisveld een rol kan spelen. Ook kan het Europees onderzoeksprogramma (Horizon 2020) goed aangevuld worden met middelen uit het Cohesiebeleid. Uiteindelijk is de rol van het Nederlands kennisveld afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden in het landelijk of regionaal OP.

Smart Specialisation

Vanaf januari 2014 moet elke regio in de Europese Unie een Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation (RIS3) hebben. Hierin geeft elke regio aan waar zij de focus op O&I-gebied zullen leggen. In tijden van schaarste, kunnen regio’s niet alles doen op het gebied van onderzoek en innovatie (O&I). In plaats daarvan zouden regio’s daar focussen waar zij expertise hebben en het verschil kunnen maken. Dit moet leiden tot een efficiëntere en effectievere besteding van publieke middelen.

Hoewel de RIS3 een strategie op zichzelf is, heeft de Europese Commissie het gekoppeld aan de besteding van O&I-middelen onder het Cohesiebeleid. Door de RIS3 een ex-ante vereiste te maken voor middelen uit het EFRO, kan er alleen geld uit dit fonds uitgegeven worden aan O&I projecten als de regio in kwestie een RIS3 heeft.

Synergiën

Onder leiding van Frans van Vught deed de Synergies Expert Group (SEG) in 2011 enkele aanbevelingen hoe Europese middelen elkaar te laten versterken. De SEG stelde dat Cohesiemiddelen voornamelijk ingezet moeten worden voor capaciteitsopbouw. Het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie kan zich daardoor enkel op excellentie richten, aldus de expertgroep. In de praktijk betekent dit dat EFRO en Horizon 2020 elkaar kunnen versterken. Een goed voorbeeld hiervan is teaming for excellence waarbij een excellente en niet-excellent instituut of regio een centre of excellence op gaan zetten. De bouw hiervan zou vanuit EFRO betaald moeten worden. Dergelijke combinaties zullen vooral in lidstaten en regio’s gezocht moeten worden die in de categorie ‘minder competitief’ vallen en daardoor meer Cohesiemiddelen te besteden hebben. 

Meer informatie
Website Europese Commissie: Directoraat-Generaal Regionaal Beleid
Website Agentschap Sociale Zaken en Werkgelegenheid: ESF 2014-2020
Website Samenwerkingsverband Nood-Nederland: Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN)
Website provincies Gelderland en Overijssel: GO Oost-Nederland 
Website Stimulus: OP Zuid 
Website Kansen voor West: Kansen voor West

Nieuws

Denk mee over actieplan EU Urban Agenda partnerschappen

U kunt nu uw ideeën over het actieplan voor vier verschillende EU Urban Agenda partnerschappen delen met de Europese Commissie via een publieke consultatie. De consultaties staan open tot 22 en 25...

Lees meer

Karl-Heinz Lambertz nieuwe voorzitter CvdR

Het Comité van de Regio’s heeft een nieuwe voorzitter: de Belg Karl-Heinz Lambertz. Hij is verkozen door de leden van het Comité en volgt de Fin Markku Markkula op. Nieuwe voorzitter CvdR Karl-Heinz...

Lees meer

Boost voor innovatieve groei in regio’s

De Europese Commissie gaat een proefproject lanceren waarbinnen regio’s innovatieve partnerschappen kunnen vormen in prioritaire sectoren zoals big data, bioeconomy en advanced manufacturing. Dit...

Lees meer

HLG ESIF: versimpel toegang tot EU-financiering

De High-Level Group monitoring simplification for beneficiaries of ESI Funds (HLG) wil dat de regels voor het aanvragen van financiering uit verschillende EU programma's meer op elkaar worden...

Lees meer

RIS3 belangrijk voor concurrentievermogen regio’s

Er moeten beleidsmaatregelen komen ter bevordering van synergiën tussen regionaal- en innovatiebeleid, zoals Horizon 2020. Ook moeten innovatiestrategieën worden gepromoot in de aanloop...

Lees meer

Meer coherentie en synergie in cohesiebeleid na 2020

Beleidscoherentie en vereenvoudiging zijn sleutelbegrippen voor het toekomstig Europees cohesiebeleid, aldus de gezamenlijke positie van Nederlandse overheden. Coherentie kan worden bewerkstelligd...

Lees meer

Op de agenda: april

April zal voornamelijk in het teken staan van discussies over de Brexit, die inmiddels door het Verenigd Koninkrijk in gang is gezet. Verder spreekt het Europees Parlement over medische hulpmiddelen...

Lees meer

EUA: help regio’s specialiseren!

Slimme specialisatie en regionale profilering kunnen meer politieke steun gebruiken. Hiervoor pleit de European University Association in haar reactie op de publieke consultatie over Smart...

Lees meer

Neth-ER: 15% of the EU-budget should be dedicated to R&I

At least 15% of the EU budget should be dedicated to the research and innovation framework programme, with an absolute budget of at least 15 billion euro’s per programme year. This is one of the six...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.