Open Access/Open science

Dossierbeschrijving

Open Science

Open Science is een nieuwe vorm van wetenschap, gebaseerd op samenwerking en het digitaal verspreiden van kennis. Open Science draagt bij aan de realisatie van de European Research Area (ERA) en de Innovatie Unie

Open Access

Open Access is onderdeel van Open Science. Dit gaat over de digitale toegang tot onderzoekdata en -publicaties. Alle projecten die gefinancierd worden vanuit Horizon 2020 zijn verplicht, tenzij ze onder een uitzondering vallen, om alle gepubliceerde wetenschappelijke artikelen gratis en vrij toegankelijk te maken. Er is ook een pilot binnen Horizon 2020 over Open Access tot onderzoeksdata. 

Lees meer

Inmiddels wordt breed erkend dat het toegankelijker maken van onderzoeksresultaten voor maatschappelijke spelers bijdraagt aan betere en efficiëntere wetenschap en aan innovatie in de publieke en private sector. Een efficiënt systeem voor ruime verspreiding van en toegang tot onderzoekspublicaties en ruwe data helpt om wetenschappelijke vooruitgang versnellen. Dit is essentieel voor het vermogen van Europa om haar economische prestaties en om concurrentiekracht te verbeteren. Open Access kan ook de zichtbaarheid van het Europese onderzoek vergroten, en in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf toegang bieden tot het meest recente onderzoek.

Op het gebied van Open Access heeft de Europese Commissie verschillende acties ondernomen:

  • In januari 2015 ging het OpenAIRE2020-project van start. Dit project is door de Commissie gefinancierd om de implementatie van Open Access in Europa te bevorderen door in een infrastructuur en nationale steunpunten te voorzien.
  • In april 2018 heeft de Commissie de ''Commission recommendation on access to and preservation of scientific information' gepresenteerd waarin zij de lidstaten adviseert over verschillende aspecten van Open Science. Dit is een herziening van bovengenoemde mededeling van juli 2012 en reflecteert op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Open Science, waaronder de European Open Science Cloud en data management. 
Voor het Nederlands voorzitterschap was het verder brengen van Open Access van zowel wetenschappelijke publicaties als het gebruik van onderzoeksresultaten een prioriteit. In mei 2016 zijn hierover Raadsconclusies aangenomen, met als belangrijkste uitkomst het target dat in 2020 al het met Europees en nationaal geld gefinancierde onderzoek Open Access moet worden gepubliceerd en de data van onderzoek optimaal hergebruikt moet kunnen worden. 

Robert-Jan Smits, de voormalig directeur-generaal van DG Research and Innovation (RTD) is in maart 2018 benoemd tot speciale gezant voor Open Access bij het European Political Strategy Center (EPSC). Eind 2018 zal hij naar verwachting komen met een actieplan om de doelstelling te bereiken dat in 2020 alle publiek gefinancierde onderzoekspublicaties Open Access zijn.

European Open Science Cloud

In maart 2018 heeft de Commissie een roadmap voor de implementatie van een European Open Science Cloud (EOSC) gepresenteerd. Deze Science Cloud moet een betrouwbare en open omgeving realiseren voor de wetenschappelijke gemeenschap waarin data en onderzoeksresultaten worden gedeeld en gebruikt. Om de EOSC te realiseren, moet actie ondernomen worden op zes verschillende terreinen: architectuur, data, services, toegang en gebruiksvriendelijkheid, regels voor deelname en bestuur. De roadmap dient als basis voor verdere discussie met de lidstaten, het Europees Parlement en belanghebbenden over de stappen die gezet moeten worden. 

Meer informatie

Website Europese Commissie: Open Access in Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Guidelines on Data Managementin Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Implementation Roadmap for the European Open Science Cloud 
Mededeling Europese Commissie : Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research (juli 2012)
Aanbeveling Europese Commissie: Commission Recommendation on access to and preservation of scientific information 
Artikel Neth-ER: FAQ open access in Horizon 2020 beschikbaar
Artikel Neth-ER: Robert-Jan Smits benoemd tot speciale gezant voor Open Access 
Artikel Neth-ER:  Raadsconclusies over Open Science, KP7 en innovatieprincipe
Artikel Neth-ER:  Nieuwe aanbeveling Open Science voor lidstaten

Nieuws

EUA: gebrek aan competitie in onderzoeks-gerelateerde uitgeverijsector

De European Universities Association (EUA) is bezorgd over het gebrek aan competitie in de onderzoeks-gerelateerde uitgeverijbranche. Daarover heeft zij geklaagd bij de Commissie. De EUA is ook van...

Lees meer

Op de agenda: november

November wordt een beslissende maand voor de onderhandelingen voor de EU-kennisprogramma’s na 2020. Verwacht wordt dat in de Raad voor zowel Horizon Europe als voor Erasmus een gedeeltelijk akkoord...

Lees meer

Commissie zoekt experts voor EOSC bestuur

De Europese Commissie is op zoek naar experts voor de raad van bestuur van de European Open Science Cloud (EOSC). Deze raad van bestuur zal zich bezig houden met de implementatie van de EOSC tot...

Lees meer

Plan S: publiek gefinancierd onderzoek verplicht Open Access na 2020

Vanaf 1 januari 2020 zullen elf nationale onderzoeksfinanciers en de Europese Commissie Open Access publicaties van publiek gefinancierd onderzoek verplicht stellen. Dat maakt cOAlition S, een groep...

Lees meer

Geen toekomst voor ‘big deals’ met academische uitgevers

Om de overgang naar een Open Access systeem te realiseren moet worden gezocht naar alternatieven voor ‘big deals’-contracten, blijkt uit een workshop georganiseerd door Science Europe. Aan de...

Lees meer

Denk mee over de implementatie van de EOSC!

De High Level Expert Group voor de European Open Science Cloud (EOSC) heeft een publieke consultatie geopend over EOSC. U kunt feedback en input geven over de regels voor deelname aan de EOSC. De...

Lees meer

Nationale coördinators en taskforces Open Science nodig

Alle lidstaten moeten een nationale coördinator of taskforce aanwijzen voor de implementatie van Open Science. Dat is één van de aanbevelingen van het Open Science Policy Platform (OSPP) in haar...

Lees meer

LERU: Cultuurveranderingen universiteiten nodig voor Open Science

Er moeten cultuurveranderingen plaatsvinden op universiteiten om de Europese Open Science aanpak te kunnen omarmen. Dat stelt de League of European Research Universities (LERU) in een advice paper...

Lees meer

Raad over Horizon Europe: aandacht voor O&I in alle beleidsterreinen

Onderzoek en innovatie moeten alle beleidsterreinen ondersteunen en daarom moeten synergieën tussen Horizon Europe en andere EU-programma’s versterkt worden. Dat is één van de uitkomsten van de Raad...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.