Open Access/Open science

Dossierbeschrijving

Open Science

Open Science is een nieuwe vorm van wetenschap, gebaseerd op samenwerking en het digitaal verspreiden van kennis. Open Science draagt bij aan de realisatie van de European Research Area (ERA) en de Innovatie Unie

Open Access

Open Access is onderdeel van Open Science. Dit gaat over de digitale toegang tot onderzoeksdata en -publicaties. Alle projecten die gefinancierd worden vanuit Horizon 2020 zijn verplicht, tenzij ze onder een uitzondering vallen, om alle gepubliceerde wetenschappelijke artikelen gratis en vrij toegankelijk te maken. Er is ook een pilot binnen Horizon 2020 over Open Access tot onderzoeksdata. 

Lees meer

Inmiddels wordt breed erkend dat het toegankelijker maken van onderzoeksresultaten voor maatschappelijke spelers bijdraagt aan betere en efficiëntere wetenschap en aan innovatie in de publieke en private sector. Een efficiënt systeem voor ruime verspreiding van en toegang tot onderzoekspublicaties en ruwe data helpt om wetenschappelijke vooruitgang versnellen. Dit is essentieel voor het vermogen van Europa om haar economische prestaties en om concurrentiekracht te verbeteren. Open Access kan ook de zichtbaarheid van het Europese onderzoek vergroten, en in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf toegang bieden tot het meest recente onderzoek.

Op het gebied van Open Access heeft de Europese Commissie verschillende acties ondernomen:

  • In januari 2015 ging het OpenAIRE2020-project van start. Dit project is door de Commissie gefinancierd om de implementatie van Open Access in Europa te bevorderen door in een infrastructuur en nationale steunpunten te voorzien.
  • In april 2018 heeft de Commissie de ''Commission recommendation on access to and preservation of scientific information' gepresenteerd waarin zij de lidstaten adviseert over verschillende aspecten van Open Science. Dit is een herziening van bovengenoemde mededeling van juli 2012 en reflecteert op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Open Science, waaronder de European Open Science Cloud en data management. 
Voor het Nederlands voorzitterschap was het verder brengen van Open Access van zowel wetenschappelijke publicaties als het gebruik van onderzoeksresultaten een prioriteit. In mei 2016 zijn hierover Raadsconclusies aangenomen, met als belangrijkste uitkomst het target dat in 2020 al het met Europees en nationaal geld gefinancierde onderzoek Open Access moet worden gepubliceerd en de data van onderzoek optimaal hergebruikt moet kunnen worden. 

Robert-Jan Smits, de voormalig directeur-generaal van DG Research and Innovation (RTD) is in maart 2018 benoemd tot speciale gezant voor Open Access bij het European Political Strategy Center (EPSC). Eind 2018 zal hij naar verwachting komen met een actieplan om de doelstelling te bereiken dat in 2020 alle publiek gefinancierde onderzoekspublicaties Open Access zijn.

European Open Science Cloud

In maart 2018 heeft de Commissie een roadmap voor de implementatie van een European Open Science Cloud (EOSC) gepresenteerd. Deze Science Cloud moet een betrouwbare en open omgeving realiseren voor de wetenschappelijke gemeenschap waarin data en onderzoeksresultaten worden gedeeld en gebruikt. Om de EOSC te realiseren, moet actie ondernomen worden op zes verschillende terreinen: architectuur, data, services, toegang en gebruiksvriendelijkheid, regels voor deelname en bestuur. De roadmap dient als basis voor verdere discussie met de lidstaten, het Europees Parlement en belanghebbenden over de stappen die gezet moeten worden. 

Meer informatie

Website Europese Commissie: Open Access in Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Guidelines on Data Managementin Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Implementation Roadmap for the European Open Science Cloud 
Mededeling Europese Commissie : Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research (juli 2012)
Aanbeveling Europese Commissie: Commission Recommendation on access to and preservation of scientific information 
Artikel Neth-ER: FAQ open access in Horizon 2020 beschikbaar
Artikel Neth-ER: Robert-Jan Smits benoemd tot speciale gezant voor Open Access 
Artikel Neth-ER:  Raadsconclusies over Open Science, KP7 en innovatieprincipe
Artikel Neth-ER:  Nieuwe aanbeveling Open Science voor lidstaten

Nieuws

Deel je kennis en draag bij aan betere wetenschapsevaluaties

De European University Association wil graag inzicht krijgen in hoe verschillende onderwijsinstellingen wetenschappelijk onderzoek evalueren in het kader van Open Science. Om die reden hebben zij de...

Lees meer

Universiteitsbestuur moet zich meer bemoeien met ‘big deals’ uitgeverijen

De marktpositie van universiteiten ten opzichte van grote uitgeverijen kan verbeterd worden door universiteitsbesturen aan tafel plaats te laten nemen in het onderhandelingsproces. Dit stelt de...

Lees meer

EP akkoord met uitbreiding regels voor het hergebruik van overheidsinformatie

Het Europees Parlement heeft ingestemd met het uitbreiden van de reikwijdte van de richtlijn inzake het hergebruik van overheidsinformatie. De nieuwe regels moeten de ontwikkeling van data-...

Lees meer

EUA: Universiteiten stimuleren Open Access nog niet genoeg

Onderzoekers worden door universiteiten niet genoeg gestimuleerd en gewaardeerd voor bijdragen aan Open Access-beleid. Maar weinig universiteiten hebben een Open Access-beleid en onderzoekers worden...

Lees meer

Europees Parlement stemt in met herziening copyrightrichtlijn

Het Europees Parlement stemt in met de herziening van de copyrightrichtlijn, die de regels auteursrechten op het internet aanzienlijk zal gaan moderniseren. De richtlijn zorgt ervoor dat bestaande...

Lees meer

Wetenschapsevaluatie moet veranderen om Open Science te bevorderen

Het huidige evaluatiesysteem voor wetenschappelijk onderzoek schiet tekort, volgens een groep van experts over Open Science. De publicatie en communicatie van wetenschap moet opener en eerlijker...

Lees meer

China en African Academy of Sciences spreken steun uit voor Plan S

China heeft haar steun uitgesproken voor Plan S. Robert-Jan Smits, speciale gezant voor Open Access bij het European Political Strategy Center van de Europese Commissie, zegt tegen ScienceBusiness...

Lees meer

Het Oostenrijks voorzitterschap: gestage vooruitgang op de kennisdossiers

Van 1 juli tot en met 31 december 2018 heeft Oostenrijk het voorzitterschap van de Raad van de EU bekleed. Voor onderzoek, innovatie en onderwijs stonden de onderhandelingen voor Horizon Europe,...

Lees meer

ERAC: standaard FAIR en open beleid voor alle onderzoeksresultaten

Alle onderzoeksresultaten, inclusief publiek gefinancierde, moeten standaard direct worden geopenbaard en voldoen aan de FAIR (findable, accessible, interoperable, reusable) principes. Dit blijkt...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.