Open Access/Open Science

Dossierbeschrijving

Open Science

Open Science is een nieuwe vorm van wetenschap, gebaseerd op samenwerking en het digitaal verspreiden van kennis. Open Science draagt bij aan de realisatie van de European Research Area (ERA) en de Innovatie Unie.

Open Access

Open Access is onderdeel van Open Science. Dit gaat over de digitale toegang tot onderzoeksdata en -publicaties. Alle projecten die gefinancierd worden vanuit Horizon 2020 zijn verplicht, tenzij ze onder een uitzondering vallen, om alle gepubliceerde wetenschappelijke artikelen gratis en vrij toegankelijk te maken. Er is ook een pilot binnen Horizon 2020 over Open Access tot onderzoeksdata.

Lees meer

Open Science en Open Access richten zich op het toegankelijker maken van onderzoek en de resultaten die hier uit voortkomen. Dit levert een bijdrage aan betere en efficiëntere wetenschap en aan innovatie in de publieke en private sector. Een efficiënt systeem voor ruime verspreiding van en toegang tot onderzoekspublicaties en ruwe data helpen om wetenschappelijke vooruitgang te versnellen. Dit is essentieel voor het vermogen van Europa om haar economische prestaties en concurrentiekracht te verbeteren. Open Access kan ook de zichtbaarheid van het Europese onderzoek vergroten en in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf toegang bieden tot het meest recente onderzoek.

Beleidscontext

De Europese Commissie heeft verschillende acties ondernomen om Open Science te stimuleren. In juli 2012 is de mededeling ‘Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research gepubliceerd. Hierin stelde de Commissie zich ten doel om Open Access van wetenschappelijke publicaties als algemeen principe in Horizon 2020 te introduceren.

In januari 2015 ging het OpenAIRE2020-project van start. Dit project is door de Commissie gefinancierd om de implementatie van Open Access in Europa te bevorderen door in een infrastructuur en nationale steunpunten te voorzien.

In april 2018 heeft de Commissie de 'Commission recommendation on access to and preservation of scientific information' gepresenteerd waarin zij de lidstaten adviseert over verschillende aspecten van Open Science. Dit is een herziening van bovengenoemde mededeling van juli 2012 en reflecteert op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Open Science, waaronder de European Open Science Cloud en data management. 

Plan S

In september 2018 heeft cOAlition S, een groep van elf nationale onderzoekfinanciers ondersteund door de Commissie en de European Research Council, haar Plan S gepresenteerd waarin zij aankondigde dat zij Open Access publicaties van publiek gefinancierd onderzoek vanaf 1 januari 2020 verplicht stellen. Plan S bestaat uit tien principes voor Open Access. Inmiddels hebben nog twee nationale onderzoeksfinanciers en twee stichtingen, waaronder de Bill & Melinda Gates foundation, zich aangesloten bij cOAlition S, en hebben ook China en de African Academy of Sciences hun steun uitgesproken voor Plan S.

In 2019 heeft cOAlition S besloten om de implementatie van Plan S met een jaar uit te stellen, naar 1 januari 2021. Met dit uitstel wil cOAlition S meer tijd geven aan uitgevers, onderzoeksinstellingen en financiers om zich voor te bereiden op Plan S.

European Open Science Cloud

De European Open Science Cloud (EOSC) moet een betrouwbare en open omgeving realiseren voor de wetenschappelijke gemeenschap waarin data en onderzoeksresultaten worden gedeeld en gebruikt. In maart 2018 werd een roadmap gepubliceerd die dient als basis voor verdere discussie met de lidstaten, het Europees Parlement en belanghebbenden over de stappen die gezet moeten worden. In navolging hierop heeft de Commissie in november 2018 de beleidsstructuur en het portaal van de EOSC gelanceerd. Tijdens de lancering is ook de Vienna Declaration on the European Open Science Cloud ondertekend, waarin lidstaten en zowel publieke als private belanghebbenden uitgenodigd worden om actief bij te dragen en zich te committeren aan implementatie van de EOSC. Om de EOSC te realiseren, moet actie ondernomen worden op zes verschillende terreinen: architectuur, data, services, toegang en gebruiksvriendelijkheid, regels voor deelname en bestuur.

Meer informatie

Website Europese Commissie: Open Access in Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Guidelines on Data Management in Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Implementation Roadmap for the European Open Science Cloud 
Mededeling Europese Commissie : Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research (juli 2012)
Aanbeveling Europese Commissie: Commission Recommendation on access to and preservation of scientific information 
Artikel Neth-ER: FAQ open access in Horizon 2020 beschikbaar
Artikel Neth-ER: Robert-Jan Smits benoemd tot speciale gezant voor Open Access 
Artikel Neth-ER:  Raadsconclusies over Open Science, KP7 en innovatieprincipe
Artikel Neth-ER:  Nieuwe aanbeveling Open Science voor lidstaten
Artikel Neth-ER: Plan S: publiek gefinancierd onderzoek verplicht Open Access na 2020
Artikel Neth-ER: Plan S uitgesteld tot 2021
Artikel Neth-ER: Lancering van de European Open Science Cloud is een feit
Artikel Neth-ER: EC: zes actielijnen voor implementatie European Open Science Cloud
Artikel Neth-ER: Vijf prioriteiten voor de implementatie van de EOSC

Geüpdatet op: 02/04/2020

Nieuws

Meer aandacht nodig voor onderlinge samenwerking in nationale ERA actieplannen

De nationale actieplannen voor de ERA schenken nog niet altijd veel aandacht aan onderlinge samenwerking, zo blijkt uit een evaluatie van de ERAC. Er word nauwelijks aandacht geschonken aan...

Lees meer

European Universities Association sluit zich aan bij UNESCO Open Science initiatief

De European Universities Association ondersteunt de UNESCO aanbeveling voor Open Science in 2021. Hiermee geeft de Europese universiteitenkoepel een boost aan het initiatief, dat wetenschap...

Lees meer

Waarom de Europese Skills Agenda ook voor onderzoekers interessant is

Veel mensen denken dat de Skills Agenda gericht is aan de onderwijsinstellingen die de vaardigheden moeten bijbrengen, maar ook voor onderzoekers is de onlangs geüpdatete Agenda interessant. Zo moet...

Lees meer

Science Europe waarschuwt voor ongewenste gevolgen Digital Services Act

Er zijn heldere definities nodig in de Digital Services Act om ongewenste gevolgen voor onderzoek en innovatie te voorkomen, aldus Science Europe. Zij vragen de Commissie om een uitzonderingspositie...

Lees meer

EARTO vraagt om een Europese strategie voor technologische infrastructuren

Onderzoek en innovatie zijn essentieel voor de groene en digitale transitie. Om deze optimaal te kunnen benutten, is er volgens EARTO een Europese strategie voor technologische infrastructuren nodig...

Lees meer

EOSC vereniging gaat van start

Er is een nieuwe vereniging voor de European Open Science Cloud opgezet. Geïnteresseerde organisaties kunnen zich nog aanmelden om lid te worden. EOSC vereniging gelanceerd, open voor aanmeldingen...

Lees meer

Uw mening over publieke open data initiatief

De Commissie hoort graag uw mening over een initiatief rond het openstellen van datasets die een belangrijke socio-economische bijdrage kunnen leveren. U kunt tot en met 25 augustus feedback geven...

Lees meer

Commissie pleit voor open toegang tot corona-onderzoek

De Europese Commissie wil de valorisatie van corona-onderzoek verbeteren. Een nieuw manifest bepleit een meer flexibele toegang tot onderzoeksresultaten, onderzoeksdata en intellectueel eigendom...

Lees meer

Uw mening over de EOSC

Tot 31 augustus kunt u uw mening geven over de strategische agenda van de European Open Science Cloud. Dit EU initiatief richt zich op het openlijk delen van onderzoeksresultaten in Europa....

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.