Open Access/Open Science

Dossierbeschrijving

Open Science

Open Science is een nieuwe vorm van wetenschap, gebaseerd op samenwerking en het digitaal verspreiden van kennis. Open Science draagt bij aan de realisatie van de European Research Area (ERA) en de Innovatie Unie.

Open Access

Open Access is onderdeel van Open Science. Dit gaat over de digitale toegang tot onderzoeksdata en -publicaties. Alle projecten die gefinancierd worden vanuit Horizon 2020 zijn verplicht, tenzij ze onder een uitzondering vallen, om alle gepubliceerde wetenschappelijke artikelen gratis en vrij toegankelijk te maken. Er is ook een pilot binnen Horizon 2020 over Open Access tot onderzoeksdata.

Lees meer

Open Science en Open Access richten zich op het toegankelijker maken van onderzoek en de resultaten die hier uit voortkomen. Dit levert een bijdrage aan betere en efficiëntere wetenschap en aan innovatie in de publieke en private sector. Een efficiënt systeem voor ruime verspreiding van en toegang tot onderzoekspublicaties en ruwe data helpen om wetenschappelijke vooruitgang te versnellen. Dit is essentieel voor het vermogen van Europa om haar economische prestaties en concurrentiekracht te verbeteren. Open Access kan ook de zichtbaarheid van het Europese onderzoek vergroten en in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf toegang bieden tot het meest recente onderzoek.

Beleidscontext

De Europese Commissie heeft verschillende acties ondernomen om Open Science te stimuleren. In juli 2012 is de mededeling ‘Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research gepubliceerd. Hierin stelde de Commissie zich ten doel om Open Access van wetenschappelijke publicaties als algemeen principe in Horizon 2020 te introduceren.

In januari 2015 ging het OpenAIRE2020-project van start. Dit project is door de Commissie gefinancierd om de implementatie van Open Access in Europa te bevorderen door in een infrastructuur en nationale steunpunten te voorzien.

In april 2018 heeft de Commissie de 'Commission recommendation on access to and preservation of scientific information' gepresenteerd waarin zij de lidstaten adviseert over verschillende aspecten van Open Science. Dit is een herziening van bovengenoemde mededeling van juli 2012 en reflecteert op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Open Science, waaronder de European Open Science Cloud en data management. 

Plan S

In september 2018 heeft cOAlition S, een groep van elf nationale onderzoekfinanciers ondersteund door de Commissie en de European Research Council, haar Plan S gepresenteerd waarin zij aankondigde dat zij Open Access publicaties van publiek gefinancierd onderzoek vanaf 1 januari 2020 verplicht stellen. Plan S bestaat uit tien principes voor Open Access. Inmiddels hebben nog twee nationale onderzoeksfinanciers en twee stichtingen, waaronder de Bill & Melinda Gates foundation, zich aangesloten bij cOAlition S, en hebben ook China en de African Academy of Sciences hun steun uitgesproken voor Plan S.

In 2019 heeft cOAlition S besloten om de implementatie van Plan S met een jaar uit te stellen, naar 1 januari 2021. Met dit uitstel wil cOAlition S meer tijd geven aan uitgevers, onderzoeksinstellingen en financiers om zich voor te bereiden op Plan S.

European Open Science Cloud

De European Open Science Cloud (EOSC) moet een betrouwbare en open omgeving realiseren voor de wetenschappelijke gemeenschap waarin data en onderzoeksresultaten worden gedeeld en gebruikt. In maart 2018 werd een roadmap gepubliceerd die dient als basis voor verdere discussie met de lidstaten, het Europees Parlement en belanghebbenden over de stappen die gezet moeten worden. In navolging hierop heeft de Commissie in november 2018 de beleidsstructuur en het portaal van de EOSC gelanceerd. Tijdens de lancering is ook de Vienna Declaration on the European Open Science Cloud ondertekend, waarin lidstaten en zowel publieke als private belanghebbenden uitgenodigd worden om actief bij te dragen en zich te committeren aan implementatie van de EOSC. Om de EOSC te realiseren, moet actie ondernomen worden op zes verschillende terreinen: architectuur, data, services, toegang en gebruiksvriendelijkheid, regels voor deelname en bestuur.

Meer informatie

Website Europese Commissie: Open Access in Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Guidelines on Data Management in Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Implementation Roadmap for the European Open Science Cloud 
Mededeling Europese Commissie : Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research (juli 2012)
Aanbeveling Europese Commissie: Commission Recommendation on access to and preservation of scientific information 
Artikel Neth-ER: FAQ open access in Horizon 2020 beschikbaar
Artikel Neth-ER: Robert-Jan Smits benoemd tot speciale gezant voor Open Access 
Artikel Neth-ER:  Raadsconclusies over Open Science, KP7 en innovatieprincipe
Artikel Neth-ER:  Nieuwe aanbeveling Open Science voor lidstaten
Artikel Neth-ER: Plan S: publiek gefinancierd onderzoek verplicht Open Access na 2020
Artikel Neth-ER: Plan S uitgesteld tot 2021
Artikel Neth-ER: Lancering van de European Open Science Cloud is een feit
Artikel Neth-ER: EC: zes actielijnen voor implementatie European Open Science Cloud
Artikel Neth-ER: Vijf prioriteiten voor de implementatie van de EOSC

Geüpdatet op: 02/04/2020

Nieuws

ESFRI: Laat onderzoeksinfrastructuren niet afhangen van Horizon Europe

Maak Europese onderzoeksinfrastructuren onafhankelijk van Horizon Europe. Dit adviseert het European Strategy Forum on Research Infrastructures in een rapport met opties om de financiering van...

Lees meer

OSPP wil naar onderzoekssysteem gebaseerd op kennisdeling in 2030

Open Science moet de basis vormen voor een toekomstig systeem van gedeelde en openlijk toegankelijke onderzoeksuitkomsten. Dat stelt het Open Science Policy Platform op basis van haar afsluitende...

Lees meer

OESO: zeven aandachtspunten voor toegankelijkheid publiek gefinancierde data

OESO brengt in kaart welke beleidsmaatregelen getroffen worden om publiek gefinancierde data toegankelijk te maken voor wetenschap, technologie en innovatie. In een rapport geeft de organisatie een...

Lees meer

ESFRI presenteert visie op toekomst onderzoeksinfrastructuren

Onderzoeksinfrastructuren zijn cruciaal in de vormgeving van Europese prioriteiten, zoals de vernieuwde ERA. Dit stelt ESFRI in een onlangs gepubliceerd white paper. De organisatie doet hierin...

Lees meer

ALLEA: EOSC moet een sterkere basis krijgen

Er zijn tekortkomingen in de wettelijke en technische basis van de European Open Science Cloud (EOSC). Zo sluiten de regels niet goed aan bij de Europese regelgeving, zegt ALLEA in een position...

Lees meer

ERAC wil centrale Europese aanpak Open Science en Open Innovation

Er moet een centrale, inclusieve en gecoördineerde aanpak komen voor Open Science en Open Innovation in Europa. Dit stelt de Standing Working Group on Open Science and Open Innovation van de...

Lees meer

Commissie contracteert uitgeverij F1000 voor creëren Open Access platform

De Commissie heeft een contract gegund aan een uitgeverij die het Open Access publicatieplatform voor onderzoek afkomstig uit Horizon 2020 en Horizon Europe gaat opzetten. De publicatiedienst gaat...

Lees meer

Horizon Europe: een programma met geopolitieke potentie

“Mijn Commissie wordt een geopolitieke Commissie”, aldus de nieuwe Commissievoorzitter Von der Leyen. In een toenemende mate multipolaire wereld heeft de Commissie de ambitie uitgesproken Europa...

Lees meer

CESAER: Open Access in Horizon Europe mag onderzoekers niet schaden

Bij de implementatie van Open Access moet rekening worden gehouden met de gevolgen voor onderzoekers. Dit stelt CESAER in een position paper over de uitvoering van Open Access binnen het Horizon...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.