Open Access/Open science

Dossierbeschrijving

Open Science

Open Science is een nieuwe vorm van wetenschap, gebaseerd op samenwerking en het digitaal verspreiden van kennis. Open Science draagt bij aan de realisatie van de European Research Area (ERA) en de Innovatie Unie

Open Access

Open Access is onderdeel van Open Science. Dit gaat over de digitale toegang tot onderzoekdata en -publicaties. Alle projecten die gefinancierd worden vanuit Horizon 2020 zijn verplicht, tenzij ze onder een uitzondering vallen, om alle gepubliceerde wetenschappelijke artikelen gratis en vrij toegankelijk te maken. Er is ook een pilot binnen Horizon 2020 over Open Access tot onderzoeksdata. 

Lees meer

Inmiddels wordt breed erkend dat het toegankelijker maken van onderzoeksresultaten voor maatschappelijke spelers bijdraagt aan betere en efficiëntere wetenschap en aan innovatie in de publieke en private sector. Een efficiënt systeem voor ruime verspreiding van en toegang tot onderzoekspublicaties en ruwe data helpt om wetenschappelijke vooruitgang versnellen. Dit is essentieel voor het vermogen van Europa om haar economische prestaties en om concurrentiekracht te verbeteren. Open Access kan ook de zichtbaarheid van het Europese onderzoek vergroten, en in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf toegang bieden tot het meest recente onderzoek.

Op het gebied van Open Access heeft de Europese Commissie verschillende acties ondernomen:

  • In januari 2015 ging het OpenAIRE2020-project van start. Dit project is door de Commissie gefinancierd om de implementatie van Open Access in Europa te bevorderen door in een infrastructuur en nationale steunpunten te voorzien.
  • In april 2018 heeft de Commissie de ''Commission recommendation on access to and preservation of scientific information' gepresenteerd waarin zij de lidstaten adviseert over verschillende aspecten van Open Science. Dit is een herziening van bovengenoemde mededeling van juli 2012 en reflecteert op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van Open Science, waaronder de European Open Science Cloud en data management. 
Voor het Nederlands voorzitterschap was het verder brengen van Open Access van zowel wetenschappelijke publicaties als het gebruik van onderzoeksresultaten een prioriteit. In mei 2016 zijn hierover Raadsconclusies aangenomen, met als belangrijkste uitkomst het target dat in 2020 al het met Europees en nationaal geld gefinancierde onderzoek Open Access moet worden gepubliceerd en de data van onderzoek optimaal hergebruikt moet kunnen worden. 

Robert-Jan Smits, de voormalig directeur-generaal van DG Research and Innovation (RTD) is in maart 2018 benoemd tot speciale gezant voor Open Access bij het European Political Strategy Center (EPSC). Eind 2018 zal hij naar verwachting komen met een actieplan om de doelstelling te bereiken dat in 2020 alle publiek gefinancierde onderzoekspublicaties Open Access zijn.

European Open Science Cloud

In maart 2018 heeft de Commissie een roadmap voor de implementatie van een European Open Science Cloud (EOSC) gepresenteerd. Deze Science Cloud moet een betrouwbare en open omgeving realiseren voor de wetenschappelijke gemeenschap waarin data en onderzoeksresultaten worden gedeeld en gebruikt. Om de EOSC te realiseren, moet actie ondernomen worden op zes verschillende terreinen: architectuur, data, services, toegang en gebruiksvriendelijkheid, regels voor deelname en bestuur. De roadmap dient als basis voor verdere discussie met de lidstaten, het Europees Parlement en belanghebbenden over de stappen die gezet moeten worden. 

Meer informatie

Website Europese Commissie: Open Access in Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Guidelines on Data Managementin Horizon 2020
Publicatie Europese Commissie: Implementation Roadmap for the European Open Science Cloud 
Mededeling Europese Commissie : Towards better access to scientific information: Boosting the benefits of public investments in research (juli 2012)
Aanbeveling Europese Commissie: Commission Recommendation on access to and preservation of scientific information 
Artikel Neth-ER: FAQ open access in Horizon 2020 beschikbaar
Artikel Neth-ER: Robert-Jan Smits benoemd tot speciale gezant voor Open Access 
Artikel Neth-ER:  Raadsconclusies over Open Science, KP7 en innovatieprincipe
Artikel Neth-ER:  Nieuwe aanbeveling Open Science voor lidstaten

Nieuws

Geen toekomst voor ‘big deals’ met academische uitgevers

Om de overgang naar een Open Access systeem te realiseren moet worden gezocht naar alternatieven voor ‘big deals’-contracten, blijkt uit een workshop georganiseerd door Science Europe. Aan de...

Lees meer

Denk mee over de implementatie van de EOSC!

De High Level Expert Group voor de European Open Science Cloud (EOSC) heeft een publieke consultatie geopend over EOSC. U kunt feedback en input geven over de regels voor deelname aan de EOSC. De...

Lees meer

Nationale coördinators en taskforces Open Science nodig

Alle lidstaten moeten een nationale coördinator of taskforce aanwijzen voor de implementatie van Open Science. Dat is één van de aanbevelingen van het Open Science Policy Platform (OSPP) in haar...

Lees meer

LERU: Cultuurveranderingen universiteiten nodig voor Open Science

Er moeten cultuurveranderingen plaatsvinden op universiteiten om de Europese Open Science aanpak te kunnen omarmen. Dat stelt de League of European Research Universities (LERU) in een advice paper...

Lees meer

Raad over Horizon Europe: aandacht voor O&I in alle beleidsterreinen

Onderzoek en innovatie moeten alle beleidsterreinen ondersteunen en daarom moeten synergieën tussen Horizon Europe en andere EU-programma’s versterkt worden. Dat is één van de uitkomsten van de Raad...

Lees meer

Nederland één van de koplopers Open Science

Nederland behoort tot de weinige lidstaten die beleid ontwikkeld en geïmplementeerd hebben op het gebied van Open Science. Dit blijkt uit een publicatie van de Commissie over de impact van een...

Lees meer

Nieuwe aanbeveling Open Science voor lidstaten

De Europese Commissie komt met nieuwe adviezen voor EU-lidstaten over Open Science. Deze adviezen staan in de herziende aanbeveling over de toegang en het behoud van wetenschappelijke informatie,...

Lees meer

Op de agenda: mei

Waar april nog de stilte voor de storm was, wordt mei een drukke maand. Met de publicatie van het voorstel voor het meerjarig financieel kader post-2020 wordt het startschot gegeven voor de...

Lees meer

EC komt met voorstel voor Europese dataruimte

De Europese Commissie wil een Europese dataruimte creëren. Dit blijkt uit een Mededeling die deel uitmaakt van een digitaliseringspakket. Deze dataruimte moet een grootschalige, naadloze digitale...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.