Widening participation

Dossierbeschrijving

Het werkprogramma Spreading excellence and Widening Participation maakt onderdeel uit van Horizon 2020 en is geworteld in het gedachtegoed dat Europa alleen als geheel concurrerend kan zijn op de wereldmarkt. Momenteel zijn er nog grote verschillen in onderzoek- en innovatieprestaties binnen de EU. Om toegang te krijgen tot de Europese onderzoeksgelden moeten minder presterende instellingen en regio’s ‘met potentieel’ eerst de juiste basisvoorzieningen en omstandigheden creëren om mee te kunnen doen aan de op excellentie gebaseerde Europese competitie.

Lees meer

De al aanwezige excellente kennis en ervaring in Europa kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. In ruil voor deze bijdrage kunnen excellente instellingen op hun beurt gebruik maken van een state-of-the-art-onderzoeksinfrastructuur, ook verstevigt men de samenwerking en krijgt men toegang tot een, nu nog onderbenutte, poel van onderzoekers en studenten. Het idee is dat door de kennis en ervaring van excellente instellingen te gebruiken, instellingen en regio’s ‘met potentieel’ zichzelf verder kunnen ontwikkelen door de zogenaamde ‘Stairway to Excellence’ te beklimmen. Dit moet bijdragen aan het dichten van de innovatiekloof tussen lidstaten en regio’s in Europa en zal de participatie in Horizon 2020 gelijkmatiger over lidstaten verdelen. Hierdoor kan de European Research Area gestroomlijnder functioneren en de individuele kwaliteiten van de lidstaten en regio’s geoptimaliseerd worden. Strategische inzet van gelden uit de structuurfondsen kunnen daar ook een belangrijke rol in spelen.

De instrumenten

Om de instellingen en regio’s te helpen de ‘Stairway to Excellence’ te beklimmen heeft de Europese Commissie een aantal instrumenten geïntroduceerd:

  • Het ERA Chairs-instrument stelt universiteiten en onderzoeksinstellingen ‘met potentieel’ in staat om toponderzoekers aan te trekken. De instellingen kunnen hierdoor expertise ontwikkelen om internationaal beter te concurreren. Binnen een ERA Chair is er financiering voor het aantrekken van een toponderzoeker, een team en voor het ondersteunen van structurele aanpassingen bij de gastinstelling.
  • Twinning is het verbinden van ten minste twee excellente onderzoeksinstituten met een instelling ‘met potentieel’ op een specifiek onderzoeksveld. Ook hier geldt dat de instelling hiermee zijn expertise verder kan uitbreiden, maar de nadruk ligt hier meer op Human Resources. Binnen dit instrument worden activiteiten gefinancierd die bijdragen aan het versterken van de uitwisseling en de samenwerking. Denk hierbij aan de organisatie van conferenties, stafuitwisselingen of een joint summer school.
  • Teaming is het koppelen van excellente instituten met instellingen die potentieel hebben. Het doel is om een centre of excellence op te zetten in de regio van de instelling ‘met potentieel’. Binnen teaming zijn er twee financieringsfasen. De eerste fase financiert het voorbereidende proces, dus het ontwikkelen en uitwerken van een businessplan. Alle voorstellen uit de eerste fase doen automatisch mee aan de tweede fase. In de tweede fase krijgen alleen de beste voorstellen financiering voor de start- en implementatiefase van het centre of excellence.
  • COST (European Cooperation in Science and Technology) ondersteunt de samenwerking tussen Europese onderzoekers en wetenschappers. Volgens de Europese Commissie, kan COST een grote rol spelen bij het verspreiden van excellentie en het ontwikkelen van de ‘stairway to excellence’. Daarom zal de helft van het COST-budget uitgegeven worden aan Widening Participation-activiteiten. COST zal zich focussen op het verbeteren van onderzoekscapaciteit van instellingen ‘met potentieel’.
  • Een Policy Support Facility (PSF) kan overheden helpen bij het ontwerpen, uitvoeren en implementeren van het onderzoek en innovatie (O&I) beleid. De PSF zal expertadvies gaan leveren aan nationale en regionale overheden. Dit gebeurt nadrukkelijk op vrijwillige basis. Het opzetten van het platform wordt gefinancierd uit Societal Challenge 6: inclusive, innovative and reflective societies en bedraagt € 6 miljoen. De voor 2015 geplande ‘innovatieve missies’, bedoeld om autoriteiten van advies te voorzien, worden bekostigd uit Widening Participation en bedragen € 1 miljoen.
  • De Seal of Excellence werd in 2015 gelanceerd als pilot voor het projecten onder het SME Instrument. Met dit concept wil de Europese Commissie veelbelovende projecten een tweede kans gunnen bij andere onderzoeksfondsen, bijvoorbeeld bij nationale of regionale fondsen. De Europese Commissie stelt dat meer nationale en regionale overheden het concept van de Seal of Excellence erkennen. In Nederland is dit vooralsnog niet het geval. De Seal of Excellence is ondertussen uitgebreid naar bijv. MSCA en ERC.

Widening Participation in Horizon Europe

In Horizon Europe zullen bovengenoemde instrumenten worden doorgezet. Halverwege 2017 werden de instrumenten Twinning en ERA Chairs bijvoorbeeld al positief geëvalueerd. Verder zal er in Horizon Europe meer budget naar het kopje Spreading Excellence and Widening Participation toegaan, namelijk 3,3% van het totaalbudget van Horizon Europe. Dit geld zal gebruikt worden voor de bestaande instrumenten, maar er zijn ook een aantal nieuwigheden:

  • Er zal in widening-landen meer ondersteuning komen voor National Contact Points (NCP’s). NCP’s zijn onafhankelijke organisaties (zoals een ministerie of agentschap) die een informatieve functie vervullen voor onderzoekers die subsidie zoeken via het Europese onderzoeksprogramma. In widening-landen hebben deze organisaties vaak te weinig ervaring of capaciteit om onderzoekers op eenzelfde manier te ondersteunen als in landen als Nederland.
  • De Commissie wil een deel van het budget voor widening spenderen aan een nieuw Europees Excellentie-initiatief. Het plan moet ervoor zorgen dat hoger onderwijsinstellingen die nog niet excellent zijn, dat wel kunnen worden en zal gelinkt worden aan het Europese Universiteiten-initiatief.
  • Er zal een grotere focus komen op brain circulation en meer gebalanceerde mobiliteit van onderzoekers. Hoe dit onderdeel ingevuld gaat worden is nog niet bekend.
  • Er zal een hop-on instrument worden toegevoegd, die het mogelijk maakt voor instellingen in widening-landen om zich tijdens een onderzoek bij een al bestaand consortium aan te sluiten.

Na onderzoek is de lijst van landen die in aanmerking komt voor de widening-instrumenten herzien. Luxemburg zal in Horizon Europe niet meer worden gecategoriseerd als widening-land, in plaats daarvan wordt Griekenland toegevoegd aan de lijst die verder bestaat uit Portugal en de EU-13 landen.

Meer informatie

Website Europese Commissie: Spreading Excellence and Widening Participation

Geüpdatet op: 27/03/2020

Nieuws

Werken de widening-acties als middel om de Europese innovatiekloof te verkleinen?

Europa kampt met een interne onderzoeks -en innovatiekloof die een groot verschil blootlegt tussen de innovatiekracht van West-/Noord-Europese landen en de zogenoemde widening-landen, voornamelijk...

Lees meer

Horizon Europe: een programma met geopolitieke potentie

“Mijn Commissie wordt een geopolitieke Commissie”, aldus de nieuwe Commissievoorzitter Von der Leyen. In een toenemende mate multipolaire wereld heeft de Commissie de ambitie uitgesproken Europa...

Lees meer

Commissie onderzoekt salarisverschillen Europese onderzoekers

De Commissie start een onderzoek naar de salarisverschillen van onderzoekers in de verschillende lidstaten. Op die manier hoopt het beter te kunnen inzetten op een gebalanceerde circulatie van...

Lees meer

Onderzoeksministers benadrukken belang ‘brain circulation’

Europese onderzoeksministers benadrukken het belang van ‘brain circulation’ in de Europese onderzoeksruimte. De toekomstige mededeling over de onderzoeksruimte moet de Europese arbeidsmarkt...

Lees meer

Verdere verkenning van synergieën tussen EIT en structuurfondsen

In de context van slimme specialisatiestrategieën zijn er volop mogelijkheden voor sterkere synergieën tussen het EIT en de structuurfondsen. Zo blijkt uit een studie van het Joint Research Centre....

Lees meer

Hoe Horizon Europe moet bijdragen aan Europese Universiteiten

De Commissie wil geld uit Horizon Europe besteden aan het Europese Universiteiten-initiatief. Het plan voor een Europees Excellentie-initiatief moet deelnemende universiteiten excellenter maken en...

Lees meer

Kroatisch voorzitterschap: O&I essentieel voor concurrentiepositie Europa

Er zal meer geïnvesteerd moeten worden in onderzoek en innovatie om een sterker Europa op het wereldtoneel te faciliteren. Dit stelt de Kroatische president Andrej Plenković in een speech waarin hij...

Lees meer

The Guild beveelt drie financieringsmechanismes aan voor Excellence Initiatives

Het opschalen en uitbreiden van onderzoeksnetwerken, het verbeteren van de institutionele mogelijkheden voor universiteiten en het verminderen van de innovatiekloof in Europa moeten integrale doelen...

Lees meer

Roemeense voorzitterschap boekt bescheiden resultaat

Roemenië heeft in juni 2019 haar eerste voorzitterschap van de Raad van de EU afgesloten. De Roemenen bereikten onder meer een (tussen)akkoord over Horizon Europe en copyright. Op belangrijke...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.