Europese Onderzoeksruimte

Dossierbeschrijving

De Europese Onderzoeksruimte (ERA) is een verenigde onderzoeksruimte waarin onderzoekers, wetenschappelijke kennis en technologieën vrij kunnen bewegen. Het doel van ERA is om tot een significante verbetering van de Europese onderzoekprestaties te komen, waardoor economische groei wordt gestimuleerd en banen worden gecreëerd.

Lees meer

Opzet & prioriteiten

De coördinatie en samenwerkingsinstrumenten van de Europese Onderzoeksruimte bevorderen grensoverschrijdende interactie en concurrentie tussen onderzoekers, onderzoekinstellingen en bedrijfsleven op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. De ERA streeft ernaar om zowel braindrain tegen te gaan als de regionale verschillen in onderzoek- en innovatieprestaties. Door middel van smart specialisation stuurt de EU zo aan op excellentie in de hele Unie.

De ERA bestaat al sinds 2000. In 2011 heeft de Europese Raad zich erover uitgesproken. Een consultatie en het ERA-impactassessment in 2011 hebben geleid tot de mededeling ‘A reinforced European Research Area Partnership for Excellence and Growth’ van juli 2012. Hierin heeft de Europese Commissie vijf prioriteiten benoemd waarin vooruitgang moet worden geboekt voor het voltooien van de ERA. In 2015 heeft de Raad de ERA Roadmap voor de periode 2015-2020 aangenomen. Hierin zijn acht top action priorities benoemd:

  1. Effectieve nationale onderzoeksystemen;
  2. A. Samen grote uitdagingen oplossen;
    B. Optimaal gebruik maken van overheidsinvesteringen in onderzoeksinfrastructuren;
  3. Een open arbeidsmarkt voor onderzoekers;
  4. Gendergelijkheid en gendermainstreaming in onderzoek;
  5. A. Optimale circulatie en overdracht van wetenschappelijke kennis;
    B. Open Access van wetenschappelijke publicaties;
  6. Internationale samenwerking.

Sinds de mededeling over de Europese Onderzoeksruimte in juli 2012 is er een stimulans gekomen om meer vooruitgang op de ERA te boeken, vergeleken met de periode vóór 2012. Om onderzoek en innovatie meer ruimte te geven moeten juridische en bureaucratische belemmeringen (zoals visumprocedures, pensioenbeleid en immigratiewetgeving) weggenomen worden die kunnen voortvloeien uit zowel Europese als nationale wet- en regelgeving. Naast mobiliteit van personen is ook mobiliteit van funding grants van belang.

Implementatie

In 2016 hebben bijna alle lidstaten nationale actieplannen opgesteld over de vraag hoe het land zal bijdragen aan de ERA. Het Nederlandse actieplan voor de ERA is hier te vinden. Daarnaast monitort de Europese Commissie tweejaarlijks de voortgang van ERA in de vorm van een ERA Progress Report. Het laatste ERA Progress Report verscheen in 2020.  

Tijdlijn

Aangezien de huidige roadmap aan het eind van 2020 afloopt, zal de Commissie in 2020 een mededeling over de toekomst van de Europese Onderzoeksruimte publiceren. Mariya Gabriel, Europees commissaris voor Innovatie, Onderzoek, Cultuur, Onderwijs en Jeugd, had in het voorjaar een Europese tour voorzien om input te verzamelen van de lidstaten en belanghebbenden. Deze is vanwege de coronacrisis vroegtijdig onderbroken. De mededeling van de Commissie wordt voor de zomer verwacht.

In voorbereiding van de mededeling werd het European Research Area and Innovation Committee (ERAC) gevraagd een Opinion on the future of the ERA op te stellen. In ERAC zetelen vertegenwoordigers van de lidstaten. Dit ERAC-advies vormt een belangrijke input voor de nieuwe mededeling over de ERA. In het advies roept het ERAC op tot een hernieuwde inzet vanuit de nationale en Europese politiek om de ERA eindelijk te realiseren.

De Raad zal vervolgens eind dit jaar Raadsconclusies over de ERA aannemen. Duitsland heeft aangegeven dat het tijdens haar voorzitterschap (tweede helft van 2020) eerst in oktober een ministeriële conferentie wil organiseren over de ERA, om vervolgens Raadsconclusies aan te nemen in november.

Meer informatie

Website Europese Commissie: European Research Area
Publicatie Europese Commissie: A Reinforced European Research Area Partnership for Excellence and Growth
Publicatie Raad: Council conclusions on the European Research Area Roadmap 2015-2020
Publicatie Europese Commissie: ERA Progress Report 2018
Artikel Neth-ER: Toekomst ERA is inclusief, open, met meer impact
Artikel Neth-ER: Implementatie van ERA verloopt traag
Artikel Neth-ER: Dutch contributions for realising the ERA

Geüpdatet op: 05/05/2020

Nieuws

Geef uw feedback over de ERA

Tot en met 3 augustus kunt u uw mening delen over de Europese Onderzoeksruimte. De Commissie werkt momenteel aan een nieuw voorstel voor de toekomst van de ERA, die voor de komende jaren de koers...

Lees meer

Meer internationale samenwerking in ERA en Horizon Europe

De EU en haar lidstaten moet slimmer omgaan met internationale samenwerking in onderzoek en innovatie. Een nieuwe impuls onder de ERA kan internationale samenwerking soepeler laten verlopen, aldus...

Lees meer

Kroatisch voorzitterschap wil verscherpt toezicht op salarisongelijkheid onderzoekers

Het Kroatisch voorzitterschap roept op tot verscherpt toezicht op onderzoekerssalarissen in de Europese Unie. Het tegengaan van brain drain en stimuleren van brain circulation was één van de grote...

Lees meer

Op de agenda: juli

Het mag dan bijna zomer zijn, de Europese instellingen hebben nog een flink aantal dossiers op de agenda staan voor de maand juli. De Commissie publiceert de nieuwe Skills Agenda en haar voorstel...

Lees meer

Grote rol onderwijs & onderzoek in prioriteiten Duits voorzitterschap

De Duitse regering voorziet een grote rol voor onderwijs, onderzoek & innovatie in het antwoord op de crisis. Duitsland presenteert in haar programma de prioriteiten voor het voorzitterschap van...

Lees meer

Trio-programma van de Raad: inzet voor een veerkrachtig Europa in transitie

De drie toekomstige voorzitterschappen van de Raad van de EU gaan zich inzetten voor een veerkrachtig Europa, met een focus op duurzaamheid en digitalisering. Zij zien een rol weggelegd voor...

Lees meer

ERAC vraagt onderwijs- en onderzoekswereld om aanpak gendergerelateerd geweld

De ERAC vraagt om Europabrede maatregelen tegen gendergerelateerd geweld en seksuele intimidatie in de Europese Onderzoeksruimte. De ERAC doet in een beleidsnota aanbevelingen aan belanghebbenden op...

Lees meer

Aurora-netwerk vraagt om brede implementatie onderwijsruimte, in nauwe samenhang met ERA

De Europese onderwijsruimte en de ERA moeten nauw met elkaar verbonden worden en heel Europa bereiken. Dit stelt Aurora in een onlangs gepubliceerd position paper waarin het universiteitennetwerk...

Lees meer

Onderzoeksministers vragen om gericht maar flexibel onderzoeksbeleid

Coördinatie en flexibiliteit zijn volgens Europese onderzoeksministers de belangrijkste lessen van de coronacrisis. Zonder afstemming doen onderzoekers mogelijk dubbel werk, maar flexibiliteit is...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.