Europese Onderzoeksruimte

Dossierbeschrijving

De Europese Onderzoeksruimte (ERA) is een verenigde onderzoeksruimte waarin onderzoekers, wetenschappelijke kennis en technologieën vrij kunnen bewegen. Het doel van ERA is om tot een significante verbetering van de Europese onderzoekprestaties te komen, waardoor economische groei wordt gestimuleerd en banen worden gecreëerd.

Lees meer

Opzet & prioriteiten

De coördinatie en samenwerkingsinstrumenten van de Europese Onderzoeksruimte bevorderen grensoverschrijdende interactie en concurrentie tussen onderzoekers, onderzoekinstellingen en bedrijfsleven op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. De ERA streeft ernaar om zowel braindrain tegen te gaan als de regionale verschillen in onderzoek- en innovatieprestaties. Door middel van smart specialisation stuurt de EU zo aan op excellentie in de hele Unie.

De ERA bestaat al sinds 2000. In 2011 heeft de Europese Raad zich erover uitgesproken. Een consultatie en het ERA-impactassessment in 2011 hebben geleid tot de mededeling ‘A reinforced European Research Area Partnership for Excellence and Growth’ van juli 2012. Hierin heeft de Europese Commissie vijf prioriteiten benoemd waarin vooruitgang moet worden geboekt voor het voltooien van de ERA. In 2015 heeft de Raad de ERA Roadmap voor de periode 2015-2020 aangenomen. Hierin zijn acht top action priorities benoemd:

  1. Effectieve nationale onderzoeksystemen;
  2. A. Samen grote uitdagingen oplossen;
    B. Optimaal gebruik maken van overheidsinvesteringen in onderzoeksinfrastructuren;
  3. Een open arbeidsmarkt voor onderzoekers;
  4. Gendergelijkheid en gendermainstreaming in onderzoek;
  5. A. Optimale circulatie en overdracht van wetenschappelijke kennis;
    B. Open Access van wetenschappelijke publicaties;
  6. Internationale samenwerking.

Sinds de mededeling over de Europese Onderzoeksruimte in juli 2012 is er een stimulans gekomen om meer vooruitgang op de ERA te boeken, vergeleken met de periode vóór 2012. Om onderzoek en innovatie meer ruimte te geven moeten juridische en bureaucratische belemmeringen (zoals visumprocedures, pensioenbeleid en immigratiewetgeving) weggenomen worden die kunnen voortvloeien uit zowel Europese als nationale wet- en regelgeving. Naast mobiliteit van personen is ook mobiliteit van funding grants van belang.

Implementatie

In 2016 hebben bijna alle lidstaten nationale actieplannen opgesteld over de vraag hoe het land zal bijdragen aan de ERA. Het Nederlandse actieplan voor de ERA is hier te vinden. Daarnaast monitort de Europese Commissie tweejaarlijks de voortgang van ERA in de vorm van een ERA Progress Report. Het laatste ERA Progress Report verscheen in 2020.  

Tijdlijn

Aangezien de huidige roadmap aan het eind van 2020 afloopt, zal de Commissie in 2020 een mededeling over de toekomst van de Europese Onderzoeksruimte publiceren. Mariya Gabriel, Europees commissaris voor Innovatie, Onderzoek, Cultuur, Onderwijs en Jeugd, had in het voorjaar een Europese tour voorzien om input te verzamelen van de lidstaten en belanghebbenden. Deze is vanwege de coronacrisis vroegtijdig onderbroken. De mededeling van de Commissie wordt voor de zomer verwacht.

In voorbereiding van de mededeling werd het European Research Area and Innovation Committee (ERAC) gevraagd een Opinion on the future of the ERA op te stellen. In ERAC zetelen vertegenwoordigers van de lidstaten. Dit ERAC-advies vormt een belangrijke input voor de nieuwe mededeling over de ERA. In het advies roept het ERAC op tot een hernieuwde inzet vanuit de nationale en Europese politiek om de ERA eindelijk te realiseren.

De Raad zal vervolgens eind dit jaar Raadsconclusies over de ERA aannemen. Duitsland heeft aangegeven dat het tijdens haar voorzitterschap (tweede helft van 2020) eerst in oktober een ministeriële conferentie wil organiseren over de ERA, om vervolgens Raadsconclusies aan te nemen in november.

Meer informatie

Website Europese Commissie: European Research Area
Publicatie Europese Commissie: A Reinforced European Research Area Partnership for Excellence and Growth
Publicatie Raad: Council conclusions on the European Research Area Roadmap 2015-2020
Publicatie Europese Commissie: ERA Progress Report 2018
Artikel Neth-ER: Toekomst ERA is inclusief, open, met meer impact
Artikel Neth-ER: Implementatie van ERA verloopt traag
Artikel Neth-ER: Dutch contributions for realising the ERA

Geüpdatet op: 05/05/2020

Nieuws

Meer aandacht nodig voor onderlinge samenwerking in nationale ERA actieplannen

De nationale actieplannen voor de ERA schenken nog niet altijd veel aandacht aan onderlinge samenwerking, zo blijkt uit een evaluatie van de ERAC. Er word nauwelijks aandacht geschonken aan...

Lees meer

Voorzitter ERA werkgroep pleit voor meer inclusiviteit

De nieuwe Europese onderzoeksruimte moet meer inspelen op inclusiviteit en beter aansluiten op maatschappelijke behoeften. Deze boodschap deelde Eduardo Maldonado, voorzitter van de ad-hoc werkgroep...

Lees meer

Gendergelijkheid in de onderzoekssector: nog een grote slag te slaan

Vrouwen worden nog te vaak niet betrokken bij het besluitvormingsproces en grijpen nog altijd mis op hogere functies in de onderzoeks- en innovatiesector. De ERAC werkgroep voor gender in onderzoek...

Lees meer

Waarom de Europese Skills Agenda ook voor onderzoekers interessant is

Veel mensen denken dat de Skills Agenda gericht is aan de onderwijsinstellingen die de vaardigheden moeten bijbrengen, maar ook voor onderzoekers is de onlangs geüpdatete Agenda interessant. Zo moet...

Lees meer

Commissie bespreekt op 30 september belangrijke onderwijs en onderzoeksinitiatieven

Op 30 september zal de Europese Commissie een aantal belangrijke kennisinitiatieven bespreken, zoals het Digital Education Action Plan en mededelingen over ...

Lees meer

Schrijf je nu in voor de R&I days!

De inschrijving voor de jaarlijkse European Research & Innovation Days van de Europese Commissie is geopend. Het programma is volledig online en zal plaatsvinden op 22-24 September...

Lees meer

EARTO vraagt om een Europese strategie voor technologische infrastructuren

Onderzoek en innovatie zijn essentieel voor de groene en digitale transitie. Om deze optimaal te kunnen benutten, is er volgens EARTO een Europese strategie voor technologische infrastructuren nodig...

Lees meer

3%-doelstelling nog lang niet in zicht: meer investeringen nodig in R&D

De R&D-intensiteit in de Europese Unie is de laatste jaren slechts langzaam opgevoerd, wat ervoor zorgt dat de EU 2020-doelstelling om minstens 3% van het BBP in R&D te investeren nog lang...

Lees meer

17 eerste Europese Universiteiten-netwerken ontvangen top-up uit Horizon

Alle 17 netwerken uit de eerste ronde van het Europese Universiteiten-initiatief krijgen een top-up van 2 miljoen euro vanuit het onderzoeksprogramma Horizon 2020. Met de in totaal 34 miljoen...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.