Internationale samenwerking (in onderzoek)

Dossierbeschrijving

De Europese Unie heeft internationale wetenschappelijke samenwerking hoog in het vaandel staan. Excellent onderzoek kent immers geen grenzen. Bovendien moet de EU zichzelf promoten als aantrekkelijke locatie voor talent, als het een wereldspeler te blijven. De EU beschikt over een aantal instrumenten voor uitvoering van haar strategie, zoals het kaderprogramma, bilaterale verdragen en SFIC.

Lees meer

Strategisch kader

Internationale samenwerking vormt een belangrijk onderdeel van het Europese wetenschapsbeleid. Carlos Moedas, vorig Europees commissaris voor Onderzoek, Wetenschap en Innovatie, maakte van “Open to the world” een van zijn drie prioriteiten. Daarmee bouwde hij voort op de Europese strategie ‘Enhancing and focusing EU international cooperation in research and innovation’. Met deze strategie wilde de Commissie in 2012 de positie van Europa als kenniscontinent onderstrepen en versterken. Het plan geldt nog steeds en kent drie doelstellingen:

  • Strengthening the Union’s excellence and attractiveness in research and innovation as well as its economic and industrial competitiveness;
  • Tackling global societal challenges;
  • Supporting the Union’s external policies.

De Commissie voorzag twee instrumenten, namelijk een open kaderprogramma en gerichte samenwerkingsverdragen. Bovendien wilde men science diplomacy inzetten ter bevordering van de diplomatieke betrekkingen in het algemeen.

Kaderprogramma’s als open instrument

Het kaderprogramma geldt als een belangrijk instrument voor internationale onderzoekssamenwerking. Door het programma open te stellen voor partners van buiten de EU kan men internationale projecten financieren. Het zevende Kaderprogramma (KP7) stimuleerde internationale samenwerking op het hele spectrum van activiteiten. Horizon 2020 zette deze trend voort en stelde deelname open voor de hele wereld, mits landen aan bepaalde criteria voldeden. Zo biedt Horizon 2020 toegang tot onder andere kandidaat-lidstaten, potentiële kandidaat-lidstaten, landen geassocieerd met KP7 en geselecteerde derde landen. Horizon Europe breidt de criteria uit, waardoor het mogelijk wordt voor landen met excellent onderzoek en innovatie om zich te associëren met Horizon Europe. Dit sluit aan bij de ambities van de Commissie om het programma meer open te stellen voor de rest van de wereld en maakt deelname van het Verenigd Koninkrijk na de Brexit mogelijk. De Raad en het Europees Parlement moeten echter de precieze voorwaarden nog bespreken.

Gerichte bilaterale verdragen

Met gerichte Science & Technology (S&T) overeenkomsten wil de Commissie onderzoekssamenwerking met derde landen mogelijk maken. Deze overeenkomsten vormen een kader om gemeenschappelijke belangen, prioriteiten en obstakels te inventariseren. Zo voert de Commissie bijvoorbeeld beleidsdialogen over wederkerige toegang tot financiering, mechanismes voor cofinanciering of de bescherming van intellectueel eigendom. De EU heeft bilaterale S&T-overeenkomsten gesloten met een aantal individuele landen en regio’s, zoals Rusland, China, Canada en de Zuidoost-Azië. De hechtste vorm van bilaterale samenwerking zijn de associatieverdragen. Deze verdragen verlenen instellingen uit derde landen nagenoeg dezelfde regels voor deelname aan het Kaderprogramma als instellingen uit de EU.

SFIC

Daarnaast bestaat er sinds 2008 een Strategic Forum for International S&T Cooperation (SFIC). Met het forum wil de EU internationale onderzoekssamenwerking stimuleren door mogelijke gezamenlijke initiatieven met derde landen te identificeren. Het forum is een partnerschap tussen de Commissie en de lidstaten en vormt een configuratie van het European Research Area and Innovaction Committtee (ERAC). Daarmee is SFIC ook verantwoordelijk voor de opvolging van één van de zes doelstellingen van de Europese Onderzoeksruimte.

Meer informatie 

Publicatie Commissie: Enhancing and focusing EU international cooperation in research and innovation: A strategic approach
Website Commissie: International Cooperation – Associated countries
Website Commissie: International Cooperation – Countries
Website Commissie: Strategic Forum for International Science and Technology Cooperation (SFIC)
Artikel Neth-ER: De Europese Commissie over hun "drie O's"
Artikel Neth-ER: Horizon Europe bouwt voort op succes H2020
Artikel Neth-ER: Wat staat er nu al vast over Horizon Europe?
Artikel Neth-ER: Brexit - de voorlopige stand van zaken

Nieuws

Meer samenwerking op onderwijs, onderzoek en innovatie in Oostelijk Partnerschap

De Europese Commissie benoemt onderwijshervorming als een strategische prioriteit voor het Oostelijk Partnerschap (EaP). Dit staat in een beleidsvoorstel van de Commissie en de Hoge...

Lees meer

Horizon Europe: een programma met geopolitieke potentie

“Mijn Commissie wordt een geopolitieke Commissie”, aldus de nieuwe Commissievoorzitter Von der Leyen. In een toenemende mate multipolaire wereld heeft de Commissie de ambitie uitgesproken Europa...

Lees meer

Onderhandelingen over Britse deelname in Europese programma's kunnen van start

Wat kennis betreft zullen Britse deelname aan de Europese programma’s en mobiliteit centraal staan tijdens de onderhandelingen over de toekomstige relatie tussen de Europese Unie en het Verenigd...

Lees meer

Brexit - de voorlopige stand van zaken

Op 31 januari 2020 verliet het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie. 3,5 jaar onderhandelen, meerdere uitstelmomenten en 2 Britse premiers later is de Brexit dan uiteindelijk toch een feit. Neth-ER...

Lees meer

Vaste Europese Holocaust onderzoeksfaciliteit van start

Het European Holocaust Research Infrastructure slaat de handen ineen om een permanente Europese faciliteit voor Holocauststudies op te richten. Dit werd bekendgemaakt op de Internationale...

Lees meer

RISE: van onderzoeksuniversiteit naar innovatieuniversiteit

Traditionele onderzoeksuniversiteiten zouden zich meer moeten manifesteren als innoverende, ondernemende instellingen. Dit is een van de aanbevelingen van de RISE-groep, die daarnaast adviezen geeft...

Lees meer

Moedas: Impact van Horizon kun je niet overdrijven

Carlos Moedas, Europees commissaris voor Onderzoek, Wetenschap en Innovatie, kijkt tevreden terug op zijn ambtstermijn. Moedas ziet vijf mijlpalen, waaronder de EIC en het aanpakken van...

Lees meer

Roemeense voorzitterschap boekt bescheiden resultaat

Roemenië heeft in juni 2019 haar eerste voorzitterschap van de Raad van de EU afgesloten. De Roemenen bereikten onder meer een (tussen)akkoord over Horizon Europe en copyright. Op belangrijke...

Lees meer

Wat betekenen de Europese verkiezingen voor kennis?

Met de Europese verkiezingen achter de rug maakt Neth-ER de balans op: wat betekenen de uitslagen voor de toekomst van de Europese Unie en de rol van kennis hierin? In Nederland is de PvdA van Frans...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.