Structuurfondsen (2014-2020)

Dossierbeschrijving

Vanaf 1 januari 2014 heten de structuurfondsen Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF). Deze fondsen zijn de financieringsbron voor de programma’s die het Europees regionaal beleid uitvoeren. Hier vallen de volgende fondsen onder:

  • Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO);
  • Europees Sociaal Fonds (ESF);
  • Cohesiefonds (CF);
  • Europees Fonds voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling (Elfpo);
  • Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV).
Lees meer

Thematische concentratie

Hoewel de middelen decentraal worden geprogrammeerd en uitgegeven, heeft de Europese Commissie een elftal thematische doelstellingen geformuleerd waarbinnen middelen uitgegeven kunnen worden. Ook zijn er enkele bestedingsrestricties die voor een grotere concentratie en doeltreffendheid van middelen moeten zorgen. Zo dienen de meer ontwikkelde regio’s van de EU 80% van hun EFRO-middelen uit te geven aan O&I, toegang en gebruik van ICT, concurrentiekracht van het mkb en/of ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme economie.

EFRO

Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) heeft als doel de regionale ongelijkheden tussen regio’s te verkleinen. Het fonds richt zich op economische ontwikkeling, concurrentie en transnationale ontwikkeling binnen de EU. In Nederland zijn er vier regionale Operationele Programma’s, die uiteenzetten waar middelen aan besteed zullen worden. Ook in andere Europese regio’s bestaan er dergelijke Operationele Programma’s.

Van de 325 miljard euro die beschikbaar is onder ESIF ontvangt Nederland ruim 1,2 miljard euro voor de komende zeven jaar. Hiervan is ongeveer 500 miljoen euro bestemd voor de regionale EFRO-programma’s. De verdeling over de vier Nederlandse regio’s is als volgt:

  • Noord-Nederland: 104 miljoen euro;
  • Oost-Nederland: 100 miljoen euro;
  • Zuid-Nederland: 114 miljoen euro;
  • West-Nederland: 190 miljoen euro.

Onder het huidige programma moet een groot gedeelte van de EFRO-middelen worden toegewezen aan de thematische doelstelling die betrekking heeft op het versterken van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. Dit kunnen verschillende acties zijn, zoals het financieren van pilot lines of onderzoekinfrastructuren. Bestedingen onder dit thema zijn afhankelijk van de in de Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation (RIS3) benoemde thema’s. Elke regio moet in een RIS3 een aantal thema’s benoemen waar de regio denkt zich op te richten om EFRO-middelen aan O&I uit te kunnen geven.

Naast de nationale programma’s, financiert het EFRO ook Europese territoriale samenwerkingsprogramma’s. Deze zijn vergelijkbaar met de regionale programma’s, maar bestrijken een groter, grensoverschrijdend gebied. Er bestaan drie soorten:

  • Grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma’s: initiatieven rond de interne grenzen van de EU;
  • Transnationale samenwerkingsprogramma’s: programma’s die een groot gebied beslaan, zoals Noord-West Europa;
  • Interregionale samenwerkingsprogramma’s: EU brede programma’s die met name kennis- en ervaringsuitwisseling faciliteren.

De website van DG REGIO geeft meer informatie over welke programma’s voor welk gebied van toepassing zijn.

ESF

Het Europees Sociaal Fonds (ESF) is het oudste fonds uit het lijstje en is ooit opgericht om arbeiders in de kolen en staalindustrie om te scholen. Inmiddels is het uitgegroeid tot een integraal onderdeel van het Europese Cohesiebeleid. Het ESF wordt heden ten dage vooral ingezet om werkgelegenheid te ondersteunen en te investeren in human capital. Het ESF, evenals het EFRO, wordt geprogrammeerd via Operationele Programma’s (OP’s). Nederland telt één nationaal OP voor het ESF, wat uitgegeven wordt via de arbeidsmarktregio’s. Voor het ESF is ongeveer 500 miljoen euro beschikbaar.

In de verordening van het specifieke ESF-programma staat “…het ESF moet de kansen op werk verbeteren, onderwijs en een leven lang leren bevorderen…”. Echter zal het altijd liggen aan de keuzes die een lidstaat of regio maakt in het OP. Voor de periode 2014-2020 kiest Nederland er voor om de middelen in te zetten op de thema’s actieve inclusie en actief en gezond ouder worden.

Via de land specifieke aanbevelingen verzoekt de EC veel lidstaten om meer middelen uit het ESF in te zetten voor het opzetten van een duaal leersysteem en een apprenticeship systeem. De synergie met Erasmus+ zit hem in de internationale mobiliteit van studenten voor deze systemen. Erasmus+ kan via de mobiliteitsacties ondersteund worden terwijl het opzetten van een dergelijk systeem en het stimuleren van ondernemingen om leerplekken aan te bieden uit het ESF gefinancierd kan worden.

Cohesiefonds, Elfpo en EFMZV

ESIF beslaat ook nog drie niet nader benoemde fondsen. Het Cohesiefonds,  Europees Fonds voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling (Elfpo) en het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV) zijn minder relevant voor het kennisveld. Het Cohesiefonds is gericht op de allerarmste regio’s van de EU en daar vallen de Nederlandse regio’s niet onder. Elfpo en en EFMZV zijn respectievelijk gericht op landbouw en maritieme zaken en zijn niet gericht op onderzoek, onderwijs & innovatie.

Impact op kennis

De investeringsfondsen hebben volgens een voortgangsrapport van de Commissie een grote impact op onderwijs, onderzoek & innovatie in de periode 2014-2018. Zo is er 10,9% van de totale ESIF-begroting toegewezen aan O&I, voor onderwijs is dit 6,1%.

Opvolger

Het huidige ESIF-programma loopt in 2020 af. In 2021 zal het nieuwe programma in gaan, informatie hierover kan je vinden op de volgende dossierpagina.

Meer informatie

Website Commissie: DG REGIO
Dossier: Structuurfondsen na 2020
Artikel Neth-ER: Impact ESIF op onderwijs, onderzoek en innovatie

Geüpdatet op: 27/03/2020

Nieuws

Geef uw mening over het e-cohesion data-uitwisselingssysteem

De Europese Commissie vraagt in een nieuwe consultatie uw mening over het e-cohesion systeem. Dit elektronische data-uitwisselingsysteem werd afgelopen programmaperiode (2014-2020) geïntroduceerd....

Lees meer

Partnerschappen gezocht voor interregionale innovatie

De Commissie is op zoek naar interregionale partnerschappen om innovatieprojecten op te zetten. Een nieuwe pilot call richt zich op het herstel van regio’s na de corona-pandemie door middel van...

Lees meer

Hoera! Interreg is 30 jaar oud, de stand van zaken

Interreg is 30 jaar oud. Het programma stimuleert kennisinstellingen om grensoverschrijdend samen te werken aan gezamenlijke uitdagingen en kansen in de regio. Interreg heeft 170 miljoen Europeanen...

Lees meer

Werken de widening-acties als middel om de Europese innovatiekloof te verkleinen?

Europa kampt met een interne onderzoeks -en innovatiekloof die een groot verschil blootlegt tussen de innovatiekracht van West-/Noord-Europese landen en de zogenoemde widening-landen, voornamelijk...

Lees meer

EUA presenteert voorstellen voor synergieën Europese programma’s

De European University Association (EUA) roept op om de verschillende Europese programma’s meer op één lijn te brengen en draagt daarom een aantal concrete plannen aan. Volgens de vereniging kunnen...

Lees meer

Ook het Parlement wil een slimmer en duurzamer EFRO

Het Parlement wil het toekomstig cohesiebeleid innovatiever en duurzamer inrichten. Hiermee sluit het standpunt van het Parlement over het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkelingen goed aan op...

Lees meer

EC presenteert plannen voor stedelijke ontwikkeling in Europa na 2020

In het te ontwikkelen European Urban Initiative zal een aanzienlijk deel van het budget naar het beleidsonderdeel innovatie gaan. Dit staat in een voorstel van de Europese Commissie. Dit nieuwe...

Lees meer

Helft van ESIF-budget voor O&I is toegewezen

51% van het beschikbare budget voor onderzoek en innovatie van de Europese Structuur- en Investeringsfondsen is tot nu toe toegewezen. Dat blijkt uit een rapport van de Commissie over de...

Lees meer

Rol bedrijven en internationaal netwerk in O&O van belang voor deelname H2020

Minder ontwikkelde regio’s nemen relatief weinig deel aan Horizon 2020, met name omdat bedrijven er geen grote rol hebben in onderzoek en ontwikkeling en zij niet goed geïntegreerd zijn in...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.