Structuurfondsen (EFRO & ESF)

Dossierbeschrijving

Vanaf 1 januari 2014 heten de fondsen, die voorheen bekend stonden als ‘structuurfondsen’, de Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF). Deze fondsen zijn de financieringsbron voor de programma’s die het Europees regionaal beleid uitvoeren. Hier vallen de volgende fondsen onder:

  • Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO);
  • Europees Sociaal Fonds (ESF);
  • Cohesiefonds (CF);
  • Europees Fonds voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling (Elfpo);
  • Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV).
Lees meer

Thematische concentratie

Hoewel de middelen decentraal worden geprogrammeerd en uitgegeven, heeft de Europese Commissie een elftal thematische doelstellingen geformuleerd waarbinnen middelen uitgegeven mogen worden. Ook zijn er enkele bestedingsrestricties die voor een grotere concentratie en doeltreffendheid van middelen moet zorgen. Zo moeten meer ontwikkelde regio’s 80% van hun EFRO-middelen uitgeven aan O&I, toegang en gebruik van ICT, concurrentiekracht mkb of ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme economie.

EFRO

Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) heeft als doel de regionale ongelijkheden tussen regio’s te verkleinen. Het fonds richt zich op economische ontwikkeling, concurrentie en transnationale ontwikkeling binnen de EU. In Nederland zijn er vier regionale Operationele Programma’s, die uiteenzetten waar middelen aan besteed zullen worden. Ook in andere Europese regio’s bestaan er dergelijke Operationele Programma’s.

Van de 325 miljard euro die beschikbaar is onder het Cohesiebeleid ontvangt Nederland ruim 1,2 miljard euro voor de komende zeven jaar. Hiervan is ongeveer 500 miljoen euro bestemd voor de regionale EFRO-programma’s. De verdeling over de vier Nederlandse regio’s is als volgt:

  • Noord-Nederland: 104 miljoen euro;
  • Oost-Nederland: 100 miljoen euro;
  • Zuid-Nederland: 114 miljoen euro;
  • West-Nederland: 190 miljoen euro.

Onder het Cohesiebeleid 2014-2020 moet een groot gedeelte van de EFRO toewijzing worden uitgegeven aan de thematische doelstelling die betrekking heeft op het versterken van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie. Dit kunnen verschillende acties zijn, zoals het financieren van pilot lines of onderzoekinfrastructuren. Bestedingen onder dit thema zijn afhankelijk van de in de Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation (RIS3) benoemde thema’s. Elke regio moet in een RIS3 een aantal thema’s benoemen waar de regio denkt zich op te richten om EFRO-middelen aan O&I uit te kunnen geven.

Naast de nationale programma’s, financiert het EFRO ook Europese territoriale samenwerkingsprogramma’s. Deze zijn vergelijkbaar met de regionale programma’s, maar bestrijken een groter, grensoverschrijdend gebied. Er bestaan drie soorten:

  • Grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma’s: initiatieven rond de interne grenzen van de EU.
  • Transnationale samenwerkingsprogramma’s: programma’s die een groot gebied beslaan, zoals Noord-West Europa.
  • Interregionale samenwerkingsprogramma’s: EU brede programma’s die met name kennis- en ervaringsuitwisseling faciliteren.

De website van DG REGIO geeft meer informatie over welke programma’s voor welk gebied van toepassing zijn.

ESF

Het Europees Sociaal Fonds (ESF) is het oudste fonds uit het lijstje en is ooit opgericht om arbeiders in de kolen en staalindustrie om te scholen. Inmiddels is het uitgegroeid tot een integraal onderdeel van het Europese Cohesiebeleid. Het ESF wordt heden ten dage vooral ingezet om werkgelegenheid te ondersteunen en te investeren in human capital. Het ESF, evenals het EFRO, wordt geprogrammeerd via Operationele Programma’s (OP’s). Nederland telt één nationaal OP voor het ESF, wat uitgegeven wordt via de arbeidsmarktregio’s. Voor het ESF is ongeveer 500 miljoen euro beschikbaar.

In de verordening van het specifieke ESF-programma staat “…het ESF moet de kansen op werk verbeteren, onderwijs en een leven lang leren bevorderen…”. Echter zal het altijd liggen aan de keuzes die een lidstaat of regio maakt in het OP. Voor de periode 2014-2020 kiest Nederland er voor om de middelen in te zetten op de thema’s actieve inclusie en actief en gezond ouder worden.

Via de land specifieke aanbevelingen verzoekt de EC veel lidstaten om meer middelen uit het ESF in te zetten voor het opzetten van een duaal leersysteem en een apprenticeship systeem. De synergie met Erasmus+ zit hem in de internationale mobiliteit van studenten voor deze systemen. Erasmus+ kan via de mobiliteitsacties ondersteund worden terwijl het opzetten van een dergelijk systeem en het stimuleren van ondernemingen om leerplekken aan te bieden uit het ESF gefinancierd kan worden.

Meer informatie
Website Europese Commissie: Directoraat-Generaal Regionaal Beleid
Dossier Neth-ER: Regionalisering

Nieuws

EAEA: toegankelijkheid ESF voor volwassenenonderwijs moet beter

Het Europese Sociale Fonds (ESF) moet toegankelijker worden voor het volwassenenonderwijs. Dit volgt uit een statement van de European Association for the Education of Adults (EAEA). Zo is de...

Lees meer

Meer onderzoek en innovatie nodig in toekomstig MFK

De EU moet meer investeren in onderzoek en innovatie. Dit staat in een rapport over de toekomst van het meerjarig financieel kader (MFK), uitgevoerd in opdracht van het Europees Parlement. Het...

Lees meer

Onderwijs en onderzoek geringe rol in Commissie Werkprogramma 2018

Onderwijs en onderzoek komen niet expliciet aan bod in het werkprogramma van de Europese Commissie voor 2018. Wel komt naar voren dat de Commissie van plan is het Meerjarig Financieel Kader post...

Lees meer

Zevende cohesierapport: meer verbindingen en investeringen, minder complexiteit

Het Europees cohesiebeleid moet innovatie bevorderen middels interregionale netwerken en investeringen in vaardigheden. Bovendien moet er meer geïnvesteerd worden in innovatie voor bijvoorbeeld...

Lees meer

Hoe verklein je de EU innovatiekloof?

Meer synergieën tussen Horizon 2020 en Structuurfondsen en effectievere Spreading Excellence-instrumenten kunnen helpen de innovatiekloof tussen de EU-13 en EU-15 te verkleinen. Verschillende ideeën...

Lees meer

Toekomst van EU-financiën: focus op EU toegevoegde waarde

De toekomstige Europese begroting moet zich focussen op onderwerpen met veel Europese toegevoegde waarde, zoals programma’s voor onderzoek, innovatie en onderwijs. Dit staat in het discussiedocument...

Lees meer

Meer coherentie en synergie in cohesiebeleid na 2020

Beleidscoherentie en vereenvoudiging zijn sleutelbegrippen voor het toekomstig Europees cohesiebeleid, aldus de gezamenlijke positie van Nederlandse overheden. Coherentie kan worden bewerkstelligd...

Lees meer

Commissie positief over invoering ex-antevoorwaarden

De Europese Commissie is positief over de invoering van de ex-antevoorwaarden om geld te kunnen ontvangen uit de Europees Structuur- en Investeringsfondsen. Zo zorgen de voorwaarden voor nationale...

Lees meer

Europees Sociaal Fonds leidt tot betere vaardigheden

Het Europees Sociaal Fonds heeft er in de periode 2007-2013 voor gezorgd dat de vaardigheden van Europeanen zijn verbeterd. Dat blijkt uit de ex-post evaluatie van het fonds die werd uitgevoerd door...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.