Regionalisering

Dossierbeschrijving

Sinds de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in 1957 is er aandacht voor de grote verschillen die bestaan tussen regio’s. Het reduceren van regionale ongelijkheden heeft in de loop van de jaren telkens meer vorm gekregen en behelst ruim een derde van het Europees budget onder de noemer ‘Cohesiebeleid’. Het overgrote deel van het Cohesiebudget gaat naar armere lidstaten en regio’s, maar ook Nederland ontvangt hier geld uit.  

Lees meer

Het Cohesiebeleid bestaat uit een aantal verschillende fondsen die verschillende aspecten van de regionale ongelijkheid pogen aan te pakken.

  1. Het Cohesiefonds (CF) is bedoeld voor de meest arme regio’s. Vooral de nieuwere lidstaten ontvangen veel geld uit dit fonds wat veel wordt gebruikt voor infrastructurele projecten.
  2. Het Europees Sociaal Fonds (ESF) richt zich op de inzetbaarheid van mensen op de arbeidsmarkt. Centrale thema’s binnen het ESF zijn werkgelegenheid en baankansen. Nederland ontvangt ook geld uit het ESF.
  3. Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) is voor landen als Nederland het belangrijkste fonds. Deze middelen kunnen de regio’s breed inzetten binnen het door de Europese Commissie (EC) geschetste kader. Bestedingsprioriteiten bevinden zich veelal rond thema’s als innovatie en duurzaamheid.


De middelen die beschikbaar zijn onder het Cohesiebeleid worden niet door de EC, maar door lidstaten en regio’s zelf uitgegeven. Dit wordt geregeld in Operationele Programma’s (OP’s). Voor elke regio, en voor elk fonds, zijn er aparte OP’s. Middelen die beschikbaar zijn uit het ESF voor Nederland worden op nationaal niveau geprogrammeerd en gemanaged door het Ministerie van SZW. EFRO-middelen worden uitgegeven door de vier regio’s die Nederland rijk is: Noord-,Oost-, Zuid-, en West-Nederland. Elke regio heeft een eigen Operationeel Programma dat gemanaged wordt door een eigen Management Autoriteit. Onder ‘meer informatie’ staan de websites van alle management autoriteiten vermeld. Daar kan ook het respectievelijke OP worden gevonden.

De EC heeft in de algemene verordening nauwkeurig vastgelegd waar de middelen aan besteed mogen worden. Het versterken van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie, bevorderen van het gebruik en kwaliteit van ICT, het vergroten van concurrentiekracht van het mkb en de transitie naar een koolstofarme economie zijn vier van de 11 thematische doelstellingen waarbinnen het Nederlands kennisveld een rol kan spelen. Ook kan het Europees onderzoeksprogramma (Horizon 2020) goed aangevuld worden met middelen uit het Cohesiebeleid. Uiteindelijk is de rol van het Nederlands kennisveld afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden in het landelijk of regionaal OP.

Smart Specialisation
Vanaf januari 2014 moet elke regio in de Europese Unie een Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation (RIS3) hebben. Hierin geeft elke regio aan waar zij de focus op O&I-gebied zullen leggen. In tijden van schaarste, kunnen regio’s niet alles doen op het gebied van onderzoek en innovatie (O&I). In plaats daarvan zouden regio’s daar focussen waar zij expertise hebben en het verschil kunnen maken. Dit moet leiden tot een efficiëntere en effectievere besteding van publieke middelen.

Hoewel de RIS3 een strategie op zichzelf is, heeft de Europese Commissie het gekoppeld aan de besteding van O&I-middelen onder het Cohesiebeleid. Door de RIS3 een ex-ante vereiste te maken voor middelen uit het EFRO, kan er alleen geld uit dit fonds uitgegeven worden aan O&I projecten als de regio in kwestie een RIS3 heeft.

Synergiën
Onder leiding van Frans van Vught deed de Synergies Expert Group (SEG) in 2011 enkele aanbevelingen hoe Europese middelen elkaar te laten versterken. De SEG stelde dat Cohesiemiddelen voornamelijk ingezet moeten worden voor capaciteitsopbouw. Het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie kan zich daardoor enkel op excellentie richten, aldus de expertgroep. In de praktijk betekent dit dat EFRO en Horizon 2020 elkaar kunnen versterken. Een goed voorbeeld hiervan is teaming for excellence waarbij een excellente en niet-excellent instituut of regio een centre of excellence op gaan zetten. De bouw hiervan zou vanuit EFRO betaald moeten worden. Dergelijke combinaties zullen vooral in lidstaten en regio’s gezocht moeten worden die in de categorie ‘minder competitief’ vallen en daardoor meer Cohesiemiddelen te besteden hebben. 

 

Meer informatie
Website Europese Commissie: Directoraat-Generaal Regionaal Beleid
Website Agentschap Sociale Zaken en Werkgelegenheid: ESF 2014-2020
Website Samenwerkingsverband Nood-Nederland: Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN)
Website provincies Gelderland en Overijssel: GO Oost-Nederland
Website Stimulus: OP Zuid
Website Kansen voor West: Kansen voor West

Nieuws

Onderwijs en innovatie tegen de negatieve effecten globalisering

Onderwijs en innovatie zijn belangrijk om de negatieve effecten van globalisering tegen te gaan. Dit blijkt uit een discussiedocument van de Europese Commissie dat een debat moeten starten over hoe...

Lees meer

Effectieve mix investeringen helpt minder bedeelde regio’s

Een effectieve mix aan investeringen in innovatie, menselijk kapitaal en connectiviteit moet zorgen voor economische groei in minder bedeelde regio’s. Dit stelt de Europese Commissie in een studie...

Lees meer

Geef regio’s grotere rol in ontwikkelen basisvaardigheden

Lokale en regionale overheden kunnen een grotere rol spelen bij het uitvoeren van initiatieven onder de New Skills Agenda for Europe, zoals het ontwikkelen van basisvaardigheden en de bijscholing...

Lees meer

The Campus: Where University and City meet

Is the European campus a key asset in the global ‘battle for the brains’? This was just one of the fascinating questions that was discussed during the VSNU-seminar ‘The Campus: where University and...

Lees meer

Geef je mening over Europese regionale fondsen

De Europese Commissie is  gestart met twee publieke consultaties, die bijdragen aan de ex-post evaluatie van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds...

Lees meer

EESC wil meer autonomie voor universiteiten

Universiteiten spelen een cruciale rol in de regio, Europa en het behalen van de Europa 2020-doelstellingen. Daarom moet de Europese Commissie er alles aan doen om bij te dragen aan goede...

Lees meer

Universiteiten achter EU-nabuurschap

Onderwijs- en onderzoeksamenwerking moet een belangrijk onderdeel blijven van het European Neighbourhood Policy. De European University Association (EUA) schaart zich hiermee achter het voortbestaan...

Lees meer

Kans maken op een RegioStars Award?

Ook dit jaar maken innovatieve en inspirerende projecten die (deels) gefinancierd zijn met Cohesiemiddelen kans op een RegioStars Award. Kent u een project dat het verdient om in de spotlight te...

Lees meer

NL en EU tekenen partnerschapsovereenkomst ESIF

Nederland ontvangt in totaal 1,4 miljard euro aan financiering uit de Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF) voor de periode 2014-2020. De Europese Commissie en Nederland hebben een...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.