Europese Onderwijsruimte

Dossierbeschrijving

Hoewel de Europese lidstaten elk afzonderlijk bevoegd zijn voor hun eigen onderwijs-, jeugd en cultuurbeleid, werken ze op dit terrein steeds vaker samen. Om de onderlinge coördinatie te optimaliseren, stelt de Commissie in 2017 een gemeenschappelijke onderwijsagenda voor, die volgens haar het hart moet vormen van de tegen 2025 te realiseren Europese Onderwijsruimte / European Education Area (EEA). 

Lees meer

Wat is de European Education Area?

Door meer samenwerking en coördinatie kan volgens de Commissie het potentieel van onderwijs beter benut worden voor het creëren van economische groei, sociale gelijkheid, banen en de vormgeving van een Europese identiteit. De Commissie streeft dan ook, in analogie met de Europese Onderzoeksruimte of European Research Area (ERA), naar een Europese Onderwijsruimte, die in 2025 gerealiseerd moet zijn. De EEA is momenteel een paraplubegrip waaronder verschillende initiatieven met betrekking tot onderwijs vallen. Het gaat hierbij om alle onderwijsniveaus; van voor- en vroegschoolse educatie, middelbaar, beroeps- en hoger onderwijs tot volwasseneneducatie en leven lang leren. De EEA moet niet alleen bijdragen aan de kwaliteit en het concurrentievermogen van het Europese onderwijs in het algemeen, maar ook de individuele lidstaten ondersteunen bij het moderniseren van hun onderwijssystemen.  Een concrete EEA bestaat dus momenteel nog niet, maar er wordt sinds 2017, wanneer de Commissie voor het eerst het begrip lanceerde, wel hard naar toe gewerkt. Hieronder neemt Neth-ER u mee in de stappen die tot nu toe al gezet zijn.

Onderwijs aan de basis van een succesvolle unie: sociale top Gotenburg

Op de Sociale Top in Gotenborg, november 2017, presenteert de Commissie de mededeling ‘‘Strengthening European Identity through Education and Culture”, waarin zij voor het eerst de EEA vermeldt. De Raad neemt vervolgens conclusies hierover aan. Hierbij verzoekt ze de Commissie om met concrete initiatieven voor de EEA te komen, namelijk:

  • Het bevorderen van mobiliteit en uitwisseling, onder andere door een versterkt, inclusief en uitgebreid Erasmus+ programma en een “Europese studentenpas”;
  • Versterkte strategische partnerschappen tussen Europese hoger onderwijsinstellingen, met tegen 2024 een twintigtal bottom-up “Europese Universiteiten”-Netwerken. Deze moeten zowel het internationale concurrentievermogen van Europese universiteiten versterken, als studenten de mogelijkheid bieden een diploma te behalen in verschillende EU-landen.
  • Het bevorderen van samenwerking tussen de lidstaten rond wederzijdse erkenning van diploma’s in het hoger en voortgezet onderwijs;
  • Het stimuleren van taalonderwijs; zodat jongeren naast hun moedertaal minstens twee andere Europese talen beheersen.

Ook vraagt de Raad aandacht voor de vaardigheden gelinkt aan digitalisering, cybersecurity, mediagebruik en kunstmatige intelligentie en wijst ze op het belang voor een inclusieve, innovatie-gedreven benadering op onderwijs, gebaseerd op leven lang leren.

Toewerken naar een Europese Onderwijsruimte

In 2018 neemt de Raad conclusies aan over “het toewerken naar een visie op de Europese Onderwijsruimte”. Hierin wijst ze vooral op het belang van Erasmus+, digitale vaardigheden en onderwijs en complementariteit aan de nationale onderwijsstelsels. De Raad benadrukt dat de EEA alle onderwijsniveaus moet behelzen en daarbij complementair moet zijn aan de nationale onderwijsstelsels. Het Europees Parlement vestigt de aandacht daarnaast ook op het feit dat de EEA complementair moet zijn aan de European Higher Education Area (EHEA). 

De Commissie komt in 2018 met de Overkoepelende Mededeling ‘Building a stronger Europe: new initiatives to further boost role of youth, education and culture policies’. Hierin worden de in 2017 genomen acties nog eens toegelicht en stelt de Commissie ook nieuwe initiatieven voor. Naast het Europese Universiteiten-Initiatief meldt zij hierin ook voor het eerst de Centres of Vocational Excellence. Middels twee pakketten komt de Commissie in 2018 met initiatieven die invulling moeten geven aan de EEA:

Daarnaast neemt de Raad in mei ook conclusies aan over bij- en omscholingstrajecten voor volwassenen.

De EEA verder ontwikkelen

Tijdens de eerste gezamenlijke top tussen de ministers van onderwijs en financiën neemt in november 2019 de Onderwijsraad een resolutie aan over de verdere ontwikkeling van de Europese Onderwijsruimte (EEA) ter ondersteuning van onderwijs- en trainingsprogramma’s voor 2025. Ze ziet hierin een nog belangrijkere rol voor de EEA weggelegd, die samenhangt met de nieuwe prioriteiten in de strategische agenda van de Commissie. Zo kan de EEA bijdragen aan het vinden van oplossingen voor nieuwe maatschappelijke uitdagingen, zoals digitalisering en klimaatverandering, maar ook aan de versterking van de Europese identiteit. Bijzondere aandacht gaat hierbij uit naar de thema’s leven lang leren, inclusiviteit, ook via een sterk Erasmus+ programma, en samenwerking op alle onderwijsniveaus. Tot slot ziet de Raad het Europese Universiteiten-Initiatief als belangrijk instrument voor de realisatie van de EEA.

Richting een evenwichtigere balans in mobiliteit

Het Kroatisch voorzitterschap van de Raad zet in de eerste helft van 2020 het thema ‘Brain Circulation’ hoog op de agenda, met hierbij aandacht voor een evenwichtigere balans in mobiliteit binnen de EEA. De onderwijsministers gaan tijdens de Onderwijsraad van februari in gesprek over welke synergieën in beleid en financiering kunnen bijdragen aan evenwichtigere studentenstromen. Opnieuw zien zij hier een belangrijke rol weggelegd voor het Europese Universiteiten-Initiatief.

Prioriteit onder Eurocommissaris Gabriel

Eurocommissaris Maryia Gabriel ziet de voltooiing van de EEA als een van haar prioriteiten. Bij haar aanstelling werd de onderwijsruimte ook expliciet vermeld in haar opdrachtbrief. Op de lange termijn wil de Commissie toewerken naar een zogenaamde ‘European Knowledge Strategy’ waarin zowel de ERA als de EEA samenkomen.
Naar verwachting zal de Commissie in kwartaal 3 van 2020 een aankondiging rond de EEA presenteren.

Meer informatie

Mededeling Commissie: ‘‘Strengthening European Identity through Education and Culture
Mededeling Commissie: “Building a stronger Europe: the role of youth, education and culture policies
Website Commissie: Council Recommendation on Key Competences for Lifelong Learning
Website Commissie: Council Recommendation on Common values, Inclusive Education and the European Dimension of Teaching
Website Commissie: Council Recommendation on promoting automatic mutual recognition of qualifications and learning periods abroad
Website Commissie: Council Recommendation on High-Quality Early Childhood Education and Care Systems
Raadsaanbeveling: Council Recommendation on promoting automatic mutual recognition of higher education and upper secondary education and training qualifications and the outcomes of learning periods abroad
Raadsconclusies 2017: European Council meeting (14 December 2017) – Conclusions
Raadsconclusies 2018: Council conclusions on moving towards a vision of a European Education Area
Artikel Neth-ER: EU-onderwijsministers willen stappen zetten richting een Europese onderwijsruimte
Artikel Neth-ER: Commissie zet in op meer digitale vaardigheden, sleutelcompetenties en gedeelde waarden
Artikel Neth-ER: Commissie wil automatische erkenning van diploma’s in Europa
Artikel Neth-ER: Onderwijsministers verbinden onderwijs met andere thema’s

Geüpdatet op: 26/05/2020

Nieuws

Commissie bespreekt op 30 september belangrijke onderwijs en onderzoeksinitiatieven

Op 30 september zal de Europese Commissie een aantal belangrijke kennisinitiatieven bespreken, zoals het Digital Education Action Plan en mededelingen over ...

Lees meer

17 eerste Europese Universiteiten-netwerken ontvangen top-up uit Horizon

Alle 17 netwerken uit de eerste ronde van het Europese Universiteiten-initiatief krijgen een top-up van 2 miljoen euro vanuit het onderzoeksprogramma Horizon 2020. Met de in totaal 34 miljoen...

Lees meer

Geef uw mening over de Europese Onderwijsruimte

De Europese Commissie heeft een consultatie opengezet voor de mededeling over de Europese Onderwijsruimte (EEA). De feedback van belanghebbenden en overige geïnteresseerden zal worden meegenomen in...

Lees meer

Update van Skills Agenda moet Europese vaardighedenrevolutie teweeg brengen

De Europese Commissie roept alle lidstaten en private en publieke belanghebbenden op een ware vaardighedenrevolutie teweeg te brengen. Publiek-private samenwerking, innovatie, aanpak van...

Lees meer

Grote rol onderwijs & onderzoek in prioriteiten Duits voorzitterschap

De Duitse regering voorziet een grote rol voor onderwijs, onderzoek & innovatie in het antwoord op de crisis. Duitsland presenteert in haar programma de prioriteiten voor het voorzitterschap van...

Lees meer

Webinar - Rethinking student mobility after corona

Neth-ER organised a webinar on the impact of the corona crisis on student mobility, in cooperation with the liaison offices NorCore and SwissCore, which took place on 2 July 2020. You can find a...

Lees meer

Raad: onderwijs drijvende kracht achter succesvol herstel

Onderwijs vormt een drijvende kracht achter succesvol herstel na de coronacrisis en moet een plaats krijgen in het Europees herstelplan, volgens de Raad van de Europese Unie. Daarbij onderstreept de...

Lees meer

Aurora-netwerk vraagt om brede implementatie onderwijsruimte, in nauwe samenhang met ERA

De Europese onderwijsruimte en de ERA moeten nauw met elkaar verbonden worden en heel Europa bereiken. Dit stelt Aurora in een onlangs gepubliceerd position paper waarin het universiteitennetwerk...

Lees meer

Raad vraagt aandacht voor ontwikkeling en mobiliteit onderwijzers

De Raad wil dat de professionele ontwikkeling en erkenning van leerkrachten en opleiders bevorderd wordt. In aangenomen conclusies vraagt zij de lidstaten en de Europese Commissie om op dit gebied...

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.