Begrotingszaken/MFK

Meerjarig financieel kader

Dossierbeschrijving

De Europese begroting financiert de activiteiten en het beleid van de Europese Unie. De Europese begroting wordt vastgelegd in het meerjarig financieel kader (MFK). Hierin worden  de maximale bedragen vermeld die door de EU besteed mogen worden. Deze bedragen zijn zowel voor elk jaar als over de gehele looptijd van het MFK vastgelegd. Volgens het evenwichtsbeginsel moeten de ontvangsten en uitgaven van de begroting in evenwicht zijn: de Europese Unie mag geen leningen aangaan om haar uitgaven te dekken.

Lees meer

Doel MFK

De meerjarenbegroting van de EU wordt vastgelegd in de MFK-verordening. Deze verordening heeft ten doel:

  • de goedkeuring van de jaarlijkse EU-begroting te vergemakkelijken;
  • de politieke prioriteiten in cijfers te vertalen voor een begrotingscyclus van ten minste 5 jaar;
  • voor begrotingsdiscipline te zorgen in de EU;
  • de EU-financiën beter voorspelbaar te maken.

Verplichtingen en betalingen

Er zijn afspraken gemaakt over twee typen uitgaven, namelijk verplichtingen die aan mogen worden gegaan en daadwerkelijke betalingen. Voor beide zijn plafonds afgesproken in het MFK. Er bestaat in het Europese budgettaire systeem geen direct verband tussen de begroting voor de verplichtingen die worden aangegaan en de begroting voor de betalingen die worden gedaan. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat veel programma’s over meerdere jaren lopen en er dus veel tijd kan zitten tussen het aangaan van de verplichtingen en het daadwerkelijke betalen ervan. Vanuit de betalingsbegroting voor Horizon 2020 onder het huidige MFK 2014-2020 worden bijvoorbeeld nog betalingen gedaan voor projecten uit KP7. In Europese begrotingen wordt dan ook nu gesproken in 2011 prijzen (toen het MFK voorstel werd gepresenteerd) of lopende prijzen (inflatie-gecorrigeerd).

Pijlers

Binnen het MFK is de begroting niet alleen opgedeeld in jaren maar ook in zogeheten pijlers. Een pijler omvat de begroting voor een bepaald type uitgave. Zo is er een pijler voor de administratieve kosten van de EU en een pijler voor relaties met derde landen. De kennisprogramma’s vallen onder de pijler ‘Slimme en Inclusieve Groei’. Deze is opgedeeld in twee subpijlers. Onder de eerste – ‘Concurrentievermogen voor groei en banen’ – vallen Horizon 2020, Erasmus+ en de Connecting Europe Facility. Onder de tweede – ‘Economische, sociale en territoriale cohesie’ – vallen onder anderehet Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds.

Vaststelling MFK

Het voorstel voor de MFK-verordening wordt door de Europese Commissie gedaan. De Raad neemt de MFK-verordening met unanimiteit van stemmen aan, na goedkeuring door het Europees Parlement (de goedkeuringsprocedure). Volgens de goedkeuringsprocedure kan het Parlement het standpunt van de Raad goedkeuren of afwijzen, maar niet wijzigen.

Moeizame start onderhandelingen MFK 2021-2027

Het huidige MFK loopt van 2014 tot en met 2020, en werd in 2013 vastgesteld. Vóór de coronacrisis leken de Commissie, het Parlement en de lidstaten via de Raad maar niet eens te worden over de opvolger ervan, namelijk het MFK 2021-2027. De Commissie geeft aan in haar oorspronkelijk voorstel van 2 mei 2018 in te zetten op een modern budget, met hierin aandacht voor nieuwe prioriteiten zoals de Green Deal en de digitale transitie. Ze reserveert hierbij bijna 100 miljard euro voor het toekomstige Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, Horizon Europe (+18,2 miljard ten opzichte van Horizon 2020). Om de budgetverhoging voor kennisprogramma’s te realiseren, wordt onder andere gekort op grote en klassieke begrotingsposten zoals fondsen voor het Cohesiebeleid en het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. Het nieuwe voorstel vraagt in het licht van de nieuwe prioriteiten en andere factoren, zoals Brexit, om een nationale bijdrage van de lidstaten van 1,11% van het bni, waar deze momenteel ongeveer 1% bedraagt.

Het Parlement heeft vraagtekens gezet bij de door de Commissie gepresenteerde cijfers en rekenmethodes in het voorstel voor het nieuwe MFK. In een aangenomen resolutie stelt het Parlement dat, volgens eigen berekeningen, de voorgenomen bezuinigingen veel hoger zullen uitvallen en de investeringen veel lager. Het Parlement wil een budget van 1,3% van het bni en stelt in haar positie op het MFK-voorstel voor om minimaal 120 miljard te reserveren voor Horizon Europe en 45 miljard voor het Erasmusprogramma.

Ook de lidstaten kwamen maar niet tot een compromis; hierbij viel met name de tweespalt tussen enerzijds een groep die inzette op een gemoderniseerd budget van 1% van het bni en anderzijds een groep die absoluut niet wou bezuinigen op het cohesiebudget. Onder Charles Michel, voorzitter van de Raad kwamen de regeringsleiders op 20 februari 2020 samen om een nieuw budgetvoorstel van de Raad te bespreken, waarbij werd ingezet op 1,074% van het bni. Voor Horizon Europe werd hierin 80,9 miljard voorzien (alle bedragen volgens prijzen 2018). Daar waar de Finnen eind 2019 onder hun voorzitterschap met een negotiation box van 1,03 tot 1,08% van het bni geen compromis konden forceren, kwamen ook nu de regeringsleiders er samen niet uit.

Gevolgen coronacrisis

Waar de onderhandelingen begin dit jaar sowieso al moeizaam verliepen, brengt de coronacrisis het doemscenario van geen nieuw MFK vóór 1 januari 2021 opeens wel heel erg dichtbij.

Mocht er op januari 2021 geen nieuw MFK zijn, dan kan de EU weliswaar via de zogeheten 1/12e regel tóch over budget beschikken. Hierbij mag de Commissie, indien er op 1 januari geen nieuwe jaarbegroting is, elke maand één twaalfde van de begroting van het voorgaande jaar uitgeven. Echter, aangezien de huidige programma’s Horizon 2020 en Erasmus+ eind dit jaar aflopen, kunnen er zonder nieuw MFK geen subsidies worden aangegaan voor de vervolgprogramma’s ervan. Sterker nog, zonder MFK kunnen de onderhandelingen over de nieuwe onderzoeks- en onderwijsprogramma’s niet worden afgerond. Met andere woorden: zonder akkoord rond het MFK heeft de Commissie volgens de 1/12e regel weliswaar wel budget beschikbaar, maar kan zij dit niet uitgeven aan nieuwe calls onder nieuwe programma’s. Om dit te vermijden, zouden het MFK én de huidige programma’s tijdelijk verlengd kunnen worden. Dit tijdelijke vangnet wordt ook voorgesteld door het Europees Parlement. Met een verlenging van zowel het huidig MFK als de programma’s kan namelijk ook het beschikbare budget volgens deze regel worden ingezet voor nieuwe calls in 2021 onder Horizon 2020 en Erasmus+. Hierbij komen echter wel nog een aantal factoren zoals Brexit en de hoogte van nationale bijdrages van de EU27 om de hoek kijken.

Aangepast MFK voorstel gelinkt aan Europees herstelfonds

Om de coronacrisis en de nasleep ervan het hoofd te kunnen bieden, roept de Raad in april de Commissie op om zo snel mogelijk een voorstel uit te werken voor een Europees herstelfonds. Dit zou, ook volgens de Commissie zelf, één pakket moeten vormen met een aangepast MFK-voorstel.

Commissievoorzitter Von der Leyen geeft in reactie op de Raadsbijeenkomst al aan dat het nieuwe MFK, naast te focussen economisch herstel, zich ook nog steeds zal moeten richten op andere moderne prioriteiten zoals de Green Deal en de digitale transitie. Naar verwachting zal de Commissie eind mei haar voorstel presenteren. Het is dus voorlopig nog onduidelijk welke gevolgen dit zal hebben voor onderwijs- en onderzoeksprogramma's zoals Horizon en Erasmus+.

Meer informatie

Website Commissie: Directoraat Generaal Budget
Publicatie Commissie: A Modern Budget for a Union that Protects, Empowers and Defends The Multiannual Financial Framework for 2021-2027
Publicatie Commissie: Time to decide on the Union’s financial framework for 2021-2027
Publicatie Commissie: Roadmap to an agreement on the Union’s long-term budget for 2021-2027
Persbericht Europees Parlement: Q&A on the EU's long-term budget (Multiannual Financial Framework, MFF)
Publicatie Europees Parlement: Multiannual Financial Framework 2021-2027 and the reform of the EU’s own resources – the position of the European Parliament
Publicatie Europees Parlement: Draft Report with recommendations to the Commission on a safety net to protect the beneficiaries of Union programmes: setting up an MFF contingency plan
Artikel Neth-ER: De mogelijke gevolgen van wel of geen nieuw MFK op 1 januari 2021
Artikel Neth-ER: Raad zet eerste stap richting Europees herstelfonds, Commissievoorstel MFK verwacht op 6 mei
Artikel Neth-ER: Corona noodmaatregelen goedgekeurd, herziening MFK voorstel in de maak
Artikel Neth-ER: Commissie weerlegt kritiek lidstaten op voorstel MFK
Artikel Neth-ER: Nederland drijft zin door in MFK; meer geld voor landbouw
Artikel Neth-ER: EU budget 2021-2027 laat nog op zich wachten
Artikel Neth-ER: EC over EU-budget na 2020: verhoging voor Erasmus+ en KP9
Artikel Neth-ER: Commissie: tijd voor beslissing MFK
Artikel Neth-ER: Commissie vraagt Europese leiders vaart te maken met MFK-onderhandelingen
Artikel Neth-ER: Koepels vragen ambitieuze financiering voor Erasmus+ en Horizon Europe

Geüpdatet op: 19/05/2020

Nieuws

Op de agenda: juli

Het mag dan bijna zomer zijn, de Europese instellingen hebben nog een flink aantal dossiers op de agenda staan voor de maand juli. De Commissie publiceert de nieuwe Skills Agenda en haar voorstel...

Lees meer

Grote rol onderwijs & onderzoek in prioriteiten Duits voorzitterschap

De Duitse regering voorziet een grote rol voor onderwijs, onderzoek & innovatie in het antwoord op de crisis. Duitsland presenteert in haar programma de prioriteiten voor het voorzitterschap van...

Lees meer

Commissie voorziet meer onderzoeksbudget in conceptbegroting 2021

De Commissie wil volgend jaar meer geld voor onderzoek en onderwijs beschikbaar maken ten opzichte van 2020. Dit staat in de conceptbegroting voor 2021 die zij gisteren presenteerde. In totaal...

Lees meer

Trio-programma van de Raad: inzet voor een veerkrachtig Europa in transitie

De drie toekomstige voorzitterschappen van de Raad van de EU gaan zich inzetten voor een veerkrachtig Europa, met een focus op duurzaamheid en digitalisering. Zij zien een rol weggelegd voor...

Lees meer

Update: gemengde reacties op nieuw MFK-voorstel - zorgen om budgetverdeling

Vorige maand lanceerde de Europese Commissie haar voorstel voor het Meerjarig Financieel Kader 2021-2027 en bijbehorend Europees herstelfonds. Naast onmiddellijke reacties uit het Europees Parlement...

Lees meer

Raad geeft startschot onderhandelingen MFK en herstelfonds

In een videobijeenkomst van de Europese Raad bespraken de Europese regeringsleiders voor het eerst gezamenlijk het Meerjarig Financieel Kader en het Europees herstelfonds. Daar waar de meningen van...

Lees meer

Week 24: update corona

Corona beïnvloedt alle facetten van de Europese besluitvorming. Neth-ER zet elke week het belangrijkste coronanieuws op onderwijs- en onderzoeksgebied op een rij. Daarnaast vindt u de belangrijkste...

Lees meer

Geen aparte regels voor Horizon Europe in corona herstelfonds

Er zullen geen aparte regels gelden voor het geld uit het coronaherstelfonds dat is bedoeld voor Horizon Europe. Dat blijkt uit een voorstel van de Commissie. Het geld moet uiterlijk in 2024...

Lees meer

Alle MFK-cijfers op een rij

Ziet u door alle cijfers de meerjarenbegroting niet meer? Eerste Commissievoorstel, tweede Commissievoorstel, een Fins compromis ... De conceptbegrotingen en bijbehorende termen vliegen om de oren....

Lees meer

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.